ජයග්‍රාහී සමුගැනීමක් දෙන්න කණ්ඩායම සැරසෙයි

ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරගාවලියේදී 6 වැනි ස්ථානයේ සිට තරගාවලිය අහවර කරමින් සිය රට බලා පැමිණි ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම යළිත් ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරගාවලියක එළිපෙත්තට පැමිණ තිබේ. ඒ බංග්ලාදේශ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම සමඟ වන එක්දින තරගාවලියටය. තරග 3 කින් සමන්විත එම එක්දින තරගාවලියේ පළමු තරගය අද (26 වැනිදා) පස්වරුවේ දිවා/රාත්‍රී තරගයක් ලෙසින් ආරම්භ වේ. තව හෝරා කීපයකින් කොළඹ ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණයේ පැවැත්වෙන මෙම තරගය ශ්‍රී ලංකාව පුරා විසිරී සිටින ප්‍රේක්ෂකයින්ට පමණක් නොව ලොව පුරා සිටින ප්‍රේක්ෂකයින්ටද සුවිශේෂී තරගයක් බවට පත්වන්නේ ලෝක පූජිත පන්දු යවන්නකු ලෙසින් නම් දරා සිටින ලසිත් මාලිංග එක්දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් පිටියට සමුදෙන තරගය බවට මේ තරගය පත්ව ඇති බැවිනි.

බංග්ලාදේශය සමඟ පෙර පැවැති තරග වලදී මෙන් නොව හෙට පැවැත්වෙන තරගය නැරඹීමට ක්‍රීඩා ලෝලීන්ගේ ඇත්තේ වෙනදාට වඩා නැති උනන්දුවකි. වසරකට ආසන්න කාලයකට පසු ශ්‍රී ලංකාවේ සත්කාරකත්වයෙන් එක්දින ජාත්‍යන්තර තරගාවලියක් පැවැත්වීම ඇතුළු කාරණා කීපයක් එකී ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණය වැඩිවීම සඳහා බලපා තිබෙන නමුත් මාලිංගගේ සමුගැනීම ඒ අතරින් ප්‍රධාන වේ.

‘යෝකර් රජු’ ලෙසින් විරුදාවලිය ලත් ලසිත් මාලිංග මෙරට ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ තවත් පුරාවෘත්තයකි. ක්‍රීඩා කරන සමය තුළ ඔහු දක්වන ලද දක්ෂතා ඒ සඳහා ඕනෑවටත් වඩා උදාහරණ සපයයි. ලොව වැඩිම අවස්ථා සංඛ්‍යාවකදී කඩුලු ත්‍රිත්ව වාර්තා කර ඇති මාලිංග කඩුලු ත්‍රිත්වයකට එහා ගිය එසේත් නැතිනම් පන්දු 4 කදී කඩුලු 4 ක් දවා ගත් ලොව එකම පන්දු යවන්නා වේ. අදටත් නොබිඳී පවතින එම සුවිශේෂී වාර්තාවේ හිමිකරු වන මාලිංග සිය වසර 16 ක එක්දින දිවියට සමුදෙන තරය ජයග්‍රාහී සාදයකින් අවසන් කිරීම ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමේ බලාපොරොත්තුව බවට පත්ව තිබේ.

ඒ පිළිබඳව කරුණු අනාවරණය කර සිටියේ ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායමේ නායක දිමුත් කරුණාරත්නය. තරගයට පෙර පැවැති මාධ්‍ය හමුවේදී අදහස් දැක්වූ කරුණාරත්න, මාලිංගගේ සමුගැනීම සඳහා බොහෝ සාද සැලසුම් කර ඇතත් ඔහුගේ සමුගැනීම වෙනුවෙන් දිය හැකි හොඳම සාදය බවට පත්ව තිබෙන්නේ එම තරගය ජයග්‍රහණයකින් සරසාලීම බවයි. ඒ පිළිබඳව දිමුත්ගේ වචනවලින්ම නම්, “ක්‍රීඩාංගණය තුළත් ඉන් පිටතත් මාලිංගගේ සමුගැනීම වෙනුවෙන් විවිධ වැඩ සටහන් සකස් කරලා තියෙනවා. ඒත් කණ්ඩායමක් විදියට අපි හිතන්නේ ඔහුට දෙන්න පුළුවන් හොඳම තෑග්ග තමයි මේ තරගය ජයග්‍රහණය කරලා එයාගේ සමුගැනීම ජයග්‍රාහීව අවසන් කරන එක. එහෙම වුණොත් හැම දෙනාටම හිනාවෙලා ඔහුට සමුදීමේ හැකියාව තියෙනවා කියලා මං හිතනවා. එය තමයි හොඳම විදිය. අනිත් දේවල්වලට වඩා ඒ දේටයි අපි සූදානම් වෙන්නේ” යනුවෙනි.

සිය සාමාජිකයාගේ සමුගැන්ම ජයග්‍රාහී සාදයකින් අවසන් කිරීමට සත්කාරකයින් බලාපොරොත්තු තබා ඇතත් එම ජයග්‍රහණය ශ්‍රී ලංකාවට ලබාදීම වළක්වා ගැනීම සඳහා තමන් ඇතුළු කණ්ඩායම පෙළ ගැසී සිටින බවත් ඒ වෙනුවෙන් දැඩි උත්සාහයක් ගනු ලබන බවත් බංග්ලාදේශ නායකයාගේ අදහස වී තිබේ.

“ඔහු ක්‍රීඩාවේ විශිෂ්ඨ තානාපතිවරයෙක්. ඔහු පන්දු යවන අයුරු දිහා බලලා කුඩා දරුවන් ගොඩක් ක්‍රීඩා කිරීමට පටන් ගෙන තියෙනවා. මට තවමත් මතකයි ඔහු පැමිණි මුල් කාලයේදී බංග්ලාදේශ මිනිස්සුන්ට ඔහු වගේ පන්දු යැවීමට උවමනා වුණා. අපි ශ්‍රී ලංකාව එක්ක ක්‍රීඩා කරන විට පවා මාලිංගගේ පන්දු යවන ඉරියව්වට සමාන පන්දු යවන්නකු දැල් පුහුණුවීම් වලට හොයා ගන්න උත්සාහ කළා. ඔහුගේ පන්දු යැවීම ලෝකයේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට කොයි තරම් බලපෑඹක් කරාද කියන එක ඒකෙන් පේනවා” යැයි පවසන බංග්ලාදේශ නායකයා, “ඒ කොහොම වුණත් මේ අති විශිෂ්ඨ පන්දු යවන්නාගේ අවසන් එක්දින තරගයේදී ශ්‍රී ලංකාව බලාපොරොත්තු වන ජයග්‍රහණය වැළකීම සඳහා අපේ කණ්ඩායම දැඩි උත්සාහයක් ගන්නවා” යැයිද පැවැසීය.

ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් එක්දින තරග 225 ක් නියෝජනය කර ඇති මාලිංග බිඳ හෙළා කඩුලු සංඛ්‍යාව 335 කි. එක්දින තරග අංශයේදී පිට පිට පන්දු 3 කදී කඩුලු 3 ක් දවා ගැනීම හෙවත් ‘හැට්‍රික්’ අවස්ථා 3 කට හිමිකම් කියන මාලිංග ඉහතින් සඳහන් කළ ආකාරයේ පිට පිට පන්දු 4 කදී කඩුලු 4 ක් බිඳ හෙළා ඇති ලොව පළමු හා එකම පන්දු යවන්නා වේ.

(###උපුටා ගැනීමකි###)

2016 අංක 12 දරණ තොරතුරු දැන ගැනීමේ පනත පිළිබඳ හැඳින්වීමක්

     19 වන ආණ්ඩූක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මගින් තොරතුරු දැන ගැනීමේ අයිතිය සහතික වුවද එය යථාර්තයක් බවට පත් වූයේ තොරතුරු දැන ගැනීම පිළිබඳව නීතියක් පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත වීමෙන් පසුවය. තොරතුරු දැන ගැනිමේ අයිතිය බලාත්මක කර ඇත්තේ සිවිල් හා දේශපාලන අයිතියක් ලෙසින්ය.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14 අ වගන්තිය යටතේ තොරතුරු සඳහා ප්‍රවේශවීමේ අයිතිය තහවුරු කර ඇති බැවින් තොරතුරු ලබා ගැනීමේ අයිතිවාසිකම බලාත්මක කිරීම මගින් පොදු අධිකාරීවල විනිවිදභාවය සහ වගකීම් පිළිබඳ සංස්කෘතියක් ඇති කිරීමත්, එමගින් ජනතාවට යහපාලනය සඳහා වැඩි වශයෙන් සහභාගී විය හැකි සාධාරණ සමාජයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීම මෙම පනතේ අරමුණ බව එහි පූර්විකාවේ දක්වා ඇත.

පනතේ 5 වන වගන්තියේ විධිවිධානවලට යටත්ව පොදු අධිකාරියක් සන්තකයේ, භාරයේ හෝ පාලනයේ ඇති තොරතුරු ලබා ගැනිමට අයිතියක් ඇත. ඒ අනූව,

● අමාත්‍යංශ

● දෙපාර්තමේන්තු

● සංස්ථා ව්‍යවස්ථාපිත මණ්ඩල 

● පළාත් පාලන ආයතන 

● 25% කට වඩා කොටස් රජයට හිමි සමාගම්

● මහජන කාර්යයන් පිළිබඳව රජය සමඟ ගිවිසුමකට එළඹ ඇති පෞද්ගලික ආයතන

● රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන 

          ආදිය මගින් පුරවැසියන්ට තොරතුරු ඉල්ලුම් කිරීමට හැකියාව පවතී.

      පනතේ 43 වන වගන්තිය යටතේ තොරතුරු යනු මොනවාදැයි පැහැදිලිව දක්වා ඇත. ඒ අනූව පහත සඳහන් ඒවායේ භෞතික ස්වරූපය හෝ ස්වභාවය නොසලකා සටහන්, ලේඛන, සංදේශ, විද්‍යුත් තැපැල්, උපදේශන, මාධ්‍ය නිවේදන, චක්‍රලේඛ, ලොග් පොත්, ගිවිසුම්, වාර්තා, පොත්, පිඔුරුපත්, සිතියම්, චිත්‍ර, රූප සටහන්, ඡායාරූප, දළ සේයාපට, ශබ්ද පටිගත කිරීම්, වීඩියෝ පට, නීති කෙටුම්පත්, පරිගණක වාර්තා හා වෙනත් ලේඛනගත ද්‍රව්‍ය සහ ඒවායේ පිටපත් තොරතුරු ලෙස දක්වා ඇත.

කෙසේ වෙතත් පනතේ 5.1 අ වගන්තියට අනූව ලබාදීම ප්‍රතික්ෂේප කළ හැකි තොරතුරු කරුණු 21ක් යටතේ සවිස්තරාත්මකව දක්වා ඇත.

● පොදු වැදගත්කමක් නොමැති අනවශ්‍ය ලෙස යම් පුද්ගලයෙකුගේ පුද්ගලිකත්වයට හානිකරන තොරතුරු

● බුද්ධිමය දේපළ පනතට ගැනෙන වාණිජ රහස් 

● රාජ්‍ය ආරක්ෂාවට හා භෞමික අඛණ්ඩතාවයට හානිවන තොරතුරු

● පුද්ගලික වෛද්‍ය වාර්තා 

● හෙළිකිරීමෙන් අපරාධ වැළැක්වීමට බාධාවක් වන තොරතුරු 

● අධිකරණයට හා පාර්ලිමේන්තුවට අපහාසවන තොරතුරු

● විභාගවලට අදාළව රහසිගතව තබාගත යුතු තොරතුරු

                                                                                      ඒ අතර කිහිපයකි.

“කෙසේ වෙතත් මහජන යහපතෙහි වැදගත්කම එම තොරතුරු හෙළිදරව් කිරීමෙන් වන හානියට වඩා වැඩිනම් එවැනි තොරතුරු සඳහා වන ඉල්ලීමක් ප්‍රතික්ෂේප නොකළ යුතු බව 5(4) වගන්තියට අනූව දක්වා ඇත.” 

සෑම පොදු අධිකාරියකම තොරුතුරු නිලධාරියෙකු හා අභියාචනා විභාග කිරීම සඳහා නිලධාරියෙකු පත් කර ඇති අතර ඔවුන් වෙතින් තොරතුරු ලබා ගත හැකිය. තොරතුරු ලබාදීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අවස්ථාවකදී අතෘප්තිමත් වන පුරවැසියෙකුට පිළිවෙලින් අභියාචනා විභාග කිරීමේ නම් කළ නිලධාරියාට හා තොරතුරු කොමිසම වෙත අභියාචනා කළ හැකිය. එම තීරණ වලින්ද තෘප්තිමත් නොවන ඉල්ලුම්කරුවන්ට අභියාචනාධිකරණයට අභියාචනාවක් කළ හැකිවේ.

තොරතුරු දැනගැනීමේ පනතට අනුව පිහිටුවා ඇති තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම පිළිබඳ කොමිෂන් සභාව ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය, ප්‍රකාශකවරුන්ගේ, කතෘවරුන්ගේ හා මාධ්‍යවේදීන්ගේ සංවිධාන, සිවිල් සමාජ සංවිධාන වලින් යෝජනාවන දේශපාලඥයින් හෝ රාජ්‍ය නිලධාරීන් නොවන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ නිර්දේශය මත පස් දෙනෙකුගෙන් යුතු කොමිසමක් ලෙස ජනාධිපති විසින් පත් කරනු ලැබේ. තොරතුරු ඉල්ලීම් සම්බන්ධ අභියාචනා විමර්ශනය, පනත යටතේ වැරදි පිළිබඳව විමර්ශනය කිරිම හා නඩු පැවරීම හා පනත පිළිබඳව මහජනතාව දැනුවත් කිරීම ආදිය කොමිෂන් සභාවේ කාර්යයන් වේ. 

https://sinhala.dgi.gov.lk/images/pdf/2017/RTI_S_final.pdf

රිෂිත ජනිත් නානායක්කාර 

ජනසන්නිවේදන අධ්‍යයන අංශය 

කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය 

දේශපාලන ප්‍රචාරණය.....

     

දේශපාලන අපේක්ෂාව හෝ බලය සදහා ජනතාව වෙත තොරතුරු සන්නිවේදනය කිරීමේ උපක්‍රමයක් ලෙස දේශපාලන ප්‍රචාරණය හදුනාගත හැකිය. කිසියම් සිදුවීමක් හෝ කරුණක් තත්ත්වයක් පිළිබඳව ජනතාවට තොරතුරු සැපයීම, මිනිසුන් සිතන ආකාරය වෙනස් කිරීම, සමාජය තුළ මතවාදයක් ඇති කිරීම හා පවත්වාගෙන යාම සදහා ප්‍රචාරණය යොදා ගනි. එය දේශපාලන අරමුණක්, අපේක්ෂාවක් මත පදනම්ව ක්‍රියා කිරීම දේශපාලන ප්‍රචාරණයේ විශේෂිත ලක්ෂණයකි.

Marbury. B. ogle ගේ අර්ථ දැක්වීමට අනූව “දේශපාලන ප්‍රචාරණය යනු දේශපාලන අදහස් මතවාද හෝ ආකල්ප වෙනස් කිරීම සදහා ගන්නා ඕනෑම උත්සාහයකි” ප්‍රචාරණය තුළින් දේශපාලනමය වශයෙන් ඕනෑම අයෙකුගේ මතවාද, ආකල්ප වෙනස් කිරීමට කටයුතු කරන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. 

හැරල්ඞ් ඩී. ලැස්වෙල් විසින් 1927 දී ප්‍රචාරණය යන්න අර්ථ දක්වා ඇත්තේ “සැලකිය යුතු සංකේත මගින් මත පාලනය කිරීම කෙරෙහි දැවැන්ත ප්‍රචාරය යොමු කෙරේ. එසේ නැතහොත් වඩාත් පැහැදිලි ලෙස හා නිරවද්‍යතාවයකින් යුතුව කියන්නේ නම්, කතාන්දර, ඕපාදුප, වාර්තා, පිංතුර සහ වෙනත් සමාජයීය සන්නිවේදන ක්‍රම මගින් මත පාලනය කිරීමයි” යනුවෙනි. 

propaganda යන වචනය පළමු ලෝක යුද්දයත් සමග ව්‍යවහාරයට එක් වු අතර එය සිංහල බසින් ප්‍රචාරය, ප්‍රචාරණය හා දැවැන්ත ප්‍රචාරණය ලෙස ප්‍රසිද්ධ වී ඇත. මෙය මුල් කාලීනව ආගමික මත ප්‍රචාරය කිරීම සදහා භාවිත වී ඇති අතර පළමු ලෝක යුද්දයෙන් ජර්මනිය පරාජයට පත්වීමත් සමග දේශපාලන වශයෙන් ප්‍රචාරණය පිළිබඳ අවධානය යොමුවන්නට විය. ඒ අනුව 1933 ජර්මනියේ බලයට පත්  පාලකයා වූ හිට්ලර් යටතේ දේශපාලන ප්‍රචාරණය යන්න විධිමත්  ක්‍රමවේද ඔස්සේ ගොඩනැගෙන්නට විය. හිට්ලර්ගේ දේශපාලන ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරය සදහා ආචාර්ය ජෝශප් ගොබෙල්ස් යටතේ මහජන අවබෝධය සහ ප්‍රචාරය පිළිබද අමාත්‍යංශයක් පවා පිහිටුවා ඇත. ඉතිහාසයේ දැවැන්තම ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලිය වන හිට්ලර්ගේ ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලිය ආකර්ශණීය වූවක් මෙන්ම පුවත්පත්, සංගීත, වේදිකා නාට්‍ය, චිත්‍රපට, සාහිත්‍ය, ගුවන්විදුලිය ඇතුළු සියළු මාධ්‍ය කලාවන් පාලනයට නතුකර ගත්තක් විය.

හිට්ලර්ගේ දැවැන්ත ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ කාලයත් සමග විකාශනය වන දේශපාලන ප්‍රචාරණ වර්තමානය වන විට විශාල වශයෙන් වර්ධනය වී ඇති අතර එය දේශපාලන සන්නිවේදනයේ අත්‍යවශය අංගයක් බවට පත්ව ඇත. මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ හා තාක්ෂණික දියුණුවත් සමග දේශපාලන සන්නිවේදනයේ දී යොදා ගන්නා ආකර්ශණිය ක්‍රමවේදයක් ලෙස දේශපාලන ප්‍රචාරණය විවිධ ස්වරූපයෙන් ක්‍රියාත්මක වන අයුරු හදුනාගත හැකිය. ඒ අනුව ලැස්වෙල් විසින් දේශපාලන ප්‍රචාරණයේදී භාවිතා කරන ප්‍රධාන උපක්‍රම හතරක් පිළිබඳව දක්වා ඇත. එනම්, 

1. සතුරාට එරෙහිව වෛරය පැතිරවීම.

2. මිත්‍ර පාර්ශවයන්ගේ මිත්‍රත්වය ආරක්ෂා කිරීම.

3. මධ්‍යස්ථ පාර්ශව දිනා ගැනිම.

4. සතුරා අධෛර්යමත් කිරීම, වශයෙනි.

     දේශපාලන ප්‍රචාරණයේදී තමන්ගේ සතුරාට, ප්‍රතිවාදියාට එරෙහිව අන් අය අතර එනම් ජනතාව තුළ වෛරය පැතිරවීම ප්‍රධාන උපක්‍රමයක් ලෙස භාවිතයට ගැනේ. ප්‍රතිවාදියන්ගේ දුර්වලතා, දූෂණ, වංචා, සමාජ විරෝධි ක්‍රියාවන් ආදිය පිළිබඳ පෙන්වා දෙමින් ජනතාව තුළ වෛරය ඇති කරමින් තමා වෙත ජනතා ප්‍රසාදය දිනා ගැනීම ප්‍රධාන ප්‍රචාරණ උපක්‍රමයකි.

විවිධ වූ උපහාසාත්මක ප්‍රකාශන තුළින්, එකිනෙකාගේ චරිත වලට මඩ ගැසිම තුළින්, අසත්‍ය ප්‍රකාශ ව්‍යාප්ත කරමින් ප්‍රතිවාදීන් අධෛර්යමත් කරවීම තුළින් තම ජයග්‍රහණය සදහා දේශපාලන සන්නිවේදනය හැසිරවීම ද ප්‍රධාන දේශපාලන ප්‍රචාරණ උපක්‍රමයක් ලෙස ලැස්වෙල් පෙන්වා දී ඇත.

ඕනෑම සටනක මෙන්ම දේශපාලනයේදී ද මිත්‍ර පාර්ශවයන් හට ගැනීම ඉතා ස්භාවික කරුණකි. ඒ අනුව දේශපාලන ප්‍රචාරණයේදී තම දේශපාලන ව්‍යාපාරයට සහය අත්වන මිත්‍ර පාර්ශවයන් හදුනා ගැනීමත් ඔවුන් ආරක්ෂා කර ගැනීම තුළින් තම පිරිවර ශක්තිමත් කර ගැනීමත් වැදගත් වේ.

එමෙන්ම දේශපාලන ප්‍රචාරණයේදී මධ්‍යස්ථ පාර්ශවය දිනා ගැනීම අතිශය වැදගත් වේ. තම දේශපාලන ජයග්‍රහණය සදහා මෙන්ම තම දේශපාලන මහජන සම්බන්ධතාවය පවත්වා ගැනීම සදහා මධ්‍යස්ථ පාර්ශවයක් තමා කෙරෙහි ආකර්ශනය කර ගැනීම අතිශය වැදගත් වේ.

ඉහතින් දැක්වු ප්‍රධාන දේශපාලන ප්‍රචාරණ උපක්‍රමවලට අමතරව දේශපාලන ප්‍රචාරණයේදී යොදා ගන්නා උපක්‍රම ගණනාවක් හදුනාගත හැකිය.

■ නම් පට බැඳීම.

■ විශේෂ වැදගත් වදන් භාවිතය.

■ බියට ආමන්ත්‍රණය කිරීම.

■ චරිත සහතික දීම.

■ පැවරුම්.

■ භාෂා භාවිතය.

■ ඇදහිය නොහැකි සත්‍ය.

■ සරල කිරීම.

■ නොකියා කීම.

■ සැවොම එකතුව.

■ අවශ්‍ය පරිදි යොදා ගැනීම.

■ වක්‍රෝක්ති භාවය.

නම් පට බැදීම

කිසියම් පුද්ගලයෙකුට නරක ලේබලයක් දීම හෙවත් අපහාසාත්මක නමක් පට බැඳිම මෙයින් අදහස් කෙරේ. දේශපාලන ප්‍රචාරණ ඉතිහාසය තුළ බහුලවම භාවිතා කරන උපක්‍රමයක් ලෙස මෙය පෙන්වා දිය හැකිය. 2015 ජනාධිපතිවරණය මෙන්ම නොසිතූ මොහොතක මැතකදී සිදු වු අගමැති මාරුව තුළ ද මෙම උපක්‍රමය වැඩි වශයෙන් භාවිත විය. උදාහරණ ලෙස යහපාලන සහකරුවෝ ලෙස රනිල්, මෛත්‍රි, චන්ද්‍රිකා, චම්පික ඇතුළු පිරිස හැදින්වීම හා  චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක මැතිණියට චෞර රැජිණ යැයි නම් පට බැඳිම පෙන්වා දිය හැකිය.

විශේෂ වදන් භාවිතය

කෙනෙකුගේ චරිත ලක්ෂණයක්, ගුණාංගයක් භාවිතා කරමින් විශේෂ වදන් භාවිතය අදහස් කෙරේ. විශේෂ වදන් භාවිතය තුළින් ජනතාව අතරට ආකර්ශණිය තම අදහස් මතවාද ව්‍යාප්ත කරලීම මෙහි අපේක්ෂාවයි. උදාහරණ ලෙස 2015 ජනාධිපතිවරණයේදි “ යහපාලනය, මෛත්‍රි යුගයක්, මෛත්‍රි පාලනයක්” වැනි විශේෂිත වදන් භාවිත කිරීම දැන්විය හැකිය. ඒ ඔස්සේ පොදු අපේක්ෂකයාගේ දේශපාලන ප්‍රචාරණය ජයග්‍රහණය දක්වා මෙහෙයවීම සදහා විශාල දායකත්වයක් හිමි විය.

බියට ආමන්ත්‍රණය කිරීම

හදිසි වෙනස්වීම් තුළින් තමන්ගේ ජිවිතයට, තත්ත්වයට, ධනයට, පවුලට, අපේක්ෂාවට හානියක් ඇති වේ යැයි සියලු දෙනා අනිසි බියක් දක්වයි. මෙම මානසික තත්ත්වය දේශපාලන ප්‍රචාරනයේදි නිර්මාණශිලිව භාවිතයට ගනු ලබයි. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ හිටිලර් විසින් මෙය ප්‍රබලව භාවියට ගෙන ඇති අතර වර්තමාන දේශපාලන ප්‍රචාරණයේදී බහුලව භාවිතයට ගනි. ජනතාව තුළ බිය උපදවන ප්‍රකාශන තුළින් තම ප්‍රතිවාදියා කෙරෙහි අප්‍රසාදය ගොඩනැන්වීම මෙහිදි සිදු කරයි.

චරිත සහතික දීම 

විශේෂඥයෙකු, සමාජයේ බලපෑම්කාරී හෝ ගරු කටයුතු අයෙක්, පුජකවරයෙක්, ආකර්ශනිය හෝ ප්‍රසිද්ධ චරිතයක් විසින් දේශපාලන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ හොද නරක පැවසීම, තම කැමැත්ත ප්‍රකාශ කිරීම, සහය දීම වැනි ක්‍රියාවන් ඔස්සේ ජනතාවට පණිවිඩයක් ලබා දීම මෙහිදි අදහස් කෙරේ. මෙහිදි ඡායාරූප භාවිතය, සහය ලබා දීම හා එකමුතු වීම වැනි ක්‍රමවේද භාවිත කෙරේ. නිදසුන් ලෙස මැතකදි සිදු වු අගමැති මාරුවේදී භික්ෂුන් වහන්සේලා පිරිසක් විසින් මහින්ද රාජපක්ෂ මැතිතුමාට ආශිර්වාද කිරීම පෙන්වා දිය හැකිය.

පැවරුම්

සරලව ගතහොත් මෙයින් අදහස් කෙරෙන්නේ යම්කිසි අධිකාරියක්, ගරුත්වයක් පදනම් කරගත් ප්‍රචාරයකි. සමහර විට පැවරුම ගෞරවනීය පුදගලයෙකුගෙන් විය හැකිය. ඒ තුළින් ජනයා අතර ජනප්‍රිය වීමට මෙහිදි කටයුතු කරයි. ලාංකීය දේශපාලනයේදි කහ සිවුර, බෞද්ධ කොඩිය, බෞද්ධ සංස්කෘතිය ශ්‍රි ලාංකිකයන්ගේ නොමදව ගෞරවයට පාත්‍ර වන්නත් වන අතර දේශපාලන ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලියේදී බොහෝ අවස්ථාවල පැවරුම් ක්‍රියාවලිය සදහා එය යොදාගෙන ඇතිබව හදුනාගත හැකිය.

භාෂා භාවිතය

දේශපාලනයේදී භාෂා භාවිතය අවස්ථාවෝචිත ලෙස යොදාගනු ලබයි. ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජනයා තුළ විශ්වාසනීයත්වයක්, අපේකමත්, සබැදියාවන් ඇතිවන ලෙස භාෂා භාවිත කිරීම, සංවේදී භාෂා රටාවක්, උද්වේගකර හැඟීම් අවදිවන භාෂා රටාවක් භාවිත කිරීම ආදී උපක්‍රම යොදා ගැනීම මෙහිදි අදහස් කෙරේ.

ඇදහිය නොහැකි සත්‍ය

ඉලක්කගත ජනතාවට විශ්වාස කළ නොහැකි ආකාරයේ සත්‍ය කතා සන්නිවේදනය කිරීම මෙයින් අදහස් කරයි. සතුරු පාර්ශවයට අවාසිදායක සිදුවීමක් පිළිබඳ සත්‍ය හෙලිදරවු කරමින් තම ප්‍රතිවාදියා ව්‍යාකූල කිරීම මෙහිදි කටයුතු කරයි.

සරල කිරීම

සංකීර්ණ ප්‍රශ්නයකට සරල ඍජු පිළිතුරක් ලබා දිම මෙයින් අදහස් කරයි. යම් සිදුවීමක්, අදහසක්, සංකල්පයක් පිළිබඳ විවිධ ඍජු ප්‍රකාශන තුළින් ජනතාවට ඒ පිළිබඳ ඇති ගැටලුකාරී ස්වභාවය මගහරවා ස්ථිර තීරණයකට පැමිණවීමට පෙළබවීමක් මේ ඔස්සේ සිදු කරයි.

නොකියා කීම

යම් සැක සහිත, නිගමනයට පැමිණිය හැකි තොරතුරු ඉඟි කිරීම, හැඟවීම, ව්‍යංගවත් කිරිම, ගම්‍ය කිරීම මගින් ඉලක්කගත කණ්ඩායමට තමන්ගේ නිගමනයට එළබිමට සැලැස්වීම මෙහිදි සිදු වේ. මෙය අඩු වැඩි වශයෙන් දේශපාලන ප්‍රචාරණයේදී භාවිතයට ගනු ලබයි. 

දේශපාලන ප්‍රචාරණයේදි ඉහත දැක්වූ න්‍යායාත්මක උපක්‍රමයන් උපක්‍රමශිලිව ආකර්ශණියව යොදා ගන්නා අයුරු ප්‍රායෝගික දේශපාලන ක්‍රියාවලියේදී හදුනාගත හැකිය. වර්තමානයේ ජනමාධ්‍ය දියුණුවත් සමග දේශපාලන ප්‍රචාරණය ආකර්ශණිය මෙන්ම නිර්මාණශිලිත්වයකින් ද යුක්තව ඇත. එහිදි මුද්‍රිත මාධ්‍යයක් වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වන පුවත්පත් මාධ්‍ය තුළ දේශපාලන ප්‍රචාරණය සදහා සෙසු මාධ්‍යයන්ට සාපේක්ෂව වැඩි ඉඩක් වෙන් කරනු ලබයි. ආකර්ෂණීය සිරස්තල,සංවේදී පාඨයන් මෙන්ම ඡායාරූප භාවිතය තුළින් පුවත්පත් මාධ්‍ය තුළ දේශපාලන ප්‍රචාරණය නිර්මාණශිලිව සිදුකරන අයුරු වර්තමාන පුවත්පත් මාධ්‍ය හැසිරිම තුළින් පැහැදිලි වේ. 

එස්.එම්.ආර්.ජේ.නානායක්කාර

ජනසන්නිවේදන අධ්‍යන අංශය

කැලණියවිශ්වවිද්‍යාලය

දේශපාලන සන්නිවේදනය යනු ...........

         මිනිසා සහ සන්නිවේදනය අතරත්, සන්නිවේදනය සහ දේශපාලනය අතරත් දිර්ඝ සහ අවියෝජනීය සබඳතාවයක් පවතී. ඒ අනූව මිනිසා සහ දේශපාලනය සම්බන්ධ කරන බැඳීම් රැහැණ වශයෙන් සන්නිවේදනය ගොඩනැගී ඇත.මෙම සම්බන්ධතාවය හේතුවෙන් මිනිසා, දේශපාලන සහ සන්නිවේදනය යන කාරණා ත්‍රිත්වය මුල් කොටගෙන දේශපාලන සන්නිවේදනය නම් විෂය ක්ෂේත්‍රයේ නිර්මාණය වී පෝෂණය වී ඇත. වර්තමානය වන විට ලාංකීය සමාජය තුළ මෙන්ම ලොව සෑම රටකම පාහේ දේශපාලන සන්නිවේදනය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රිය කතිකාව පුළුල්ව ඇත.

      දේශපාන සන්නිවේදනයේ ආරම්භය දේශපාලනය තරම්ම පැරණිය. එමෙන්ම දේශපාලන විද්‍යාව, ප්‍රායෝගික දේශපාලනය ව්‍යාපාරයන් හා සන්නිවේදන අධ්‍යයනය යන පුලුල් විෂයන් දේශපාලන සන්නිවේදනය යන විෂය ක්ෂේත්‍රයේ අන්තර්ගතය ගොඩනැගීම සදහා දායක වී ඇත. දේශපාලන සන්නිවේදනය යන වචනය ඇසු සැනින් බොහෝ දෙනෙකුගේ අවධානය යොමු වන්නේ මැතිවරණ හා ඒ සදහා භාවිතා කරණ විචාරණ උපක්‍රමයන් හා  බැඳි සන්නිවේදනයක් පමණි. කෙසේ වෙතත් දේශපාලන සන්නිවේදනය යනු ඉන් ඔබ්බට විහිදුණු සුවිසාල විෂය ක්ෂේත්‍රයක් ආවරණය කරන්නකි. එනම් සමස්ථ දේශපාලන ක්‍රියාවලිය හා බැඳුණු සමස්ථ සන්නිවේදන ක්‍රියාවලියම දේශපාලන සන්නිවේදනය යනුවෙන් සරලව හඳුනාගත හැකිය. ඒ අනූව

 මැතිවරණ හා දේශපාලන සන්නිවේදනය.

 ජන මාධ්‍ය, නව මාධ්‍ය හා දේශපාලනය.

 දේශපාලන ප්‍රතිරූපය ගොඩනැන්වීම.

 ජනමතය නිර්මාණය කිරීම හා හැසිරවීම.

 දේශපාලනය සමඟ මාධ්‍ය සම්බන්ධතා හා ක්‍රියාකාරීත්වය.

 විරෝධතා ව්‍යාපාර.

 දේශපාලන මහජන සම්බන්ධතාවය.

 දේශපාලන ප්‍රචාරණය හා දැන්වීම.

 දේශපාලන අලෙවිකරණය.

 මාධ්‍ය හිමිකාරීත්වය හා දේශපාලන සම්බන්ධතා.

 ත්‍රස්ථවාදී හා බලපෑම්කාරී කණ්ඩායම්.

               වැනි දේශපාලන ක්‍රියාවලිය තුළ සන්නිවේදනාත්මක විග්‍රහයන් ගණනාවක් දේශපාලන සන්නිවේදනය ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

“දේශපාලන පක්ෂ, දේශපාලඥයින්, ආණ්ඩු පක්ෂ ඇමතිවරු හෝ ඔවුන් අයත්වන කැබිනට් මණ්ඩල භාවිතා කරන සියලු සන්නිවේදන විධි දේශපාලන සන්නිවේදනය ලෙස නම් කළ හැකිය”

                                                                                                                      (බෙන්ජමින් ස්ටොක්මාන්)

           බෙන්ජමින් සිටොක්මාන්ගේ ඉහත නිර්වචනයට අනූව ඔහු පෙන්වාදෙන්නේ දේශපාලන සන්නිවේදනය යනු මැතිවරණ ප්‍රචාරණය පමණක් ඉලක්ක කරගත් ක්‍රියාවලියක් නොවන බවයි. දේශපාලන අරමුණක් සහිත ඕනෑම සන්නිවේදන ක්‍රියාවක් දේශපාලන සන්නිවේදනය යටතට ගැනෙන බව ඔහුගේ අදහසයි.

“දේශපාලන සන්නිවේදනය යනු දේශපාලන පිළිබඳ අරමුණු සහගත සන්නිවේදනයයි ”

                                                                                                                        ( බ්‍රයන් මැක්නර් )

          ස්ටොක්මාන්ගේ නිර්වචනය තහවුරු කෙරෙන ආකාරයේ අදහසක් බ්‍රයන් විසින් ද දක්වා ඇත. දේශපාලන වශයෙන් සම්බන්ධ අරමුණක් පවතින ඕනෑම සන්නිවේදන ක්‍රියාවලියක් දේශපාලන සන්නිවේදනය යටතට අයත්වන බව ඔහුගේ අදහසයි.

         ඉහත නිර්වචනයන් දෙකටම සමාන ආකාරයේ අදහසක් එස් එම් ඩැෆිගේ නිර්වචනය තුළින්ද හදුනාගත හැකිය. ඔහුට අනූව,  

“දේශපාලන සන්නිවේදනය යනු දේශපාලන ක්‍රියා පද්ධතිය තුළ පවතින සන්නිවේදන භූමිකාව යන්නයි ”

      ඒ අනූව දේශපාලන සන්නිවේදනය පිළිබඳව ඉදිරිපත්ව ඇති නිර්වචන විග්‍රහ කර බැලීමේ දි පැහැදිලි වන්නේ දේශපාලනය හා සම්බන්ධ සෑම ක්‍රියාවලියටම අයත් සන්නිවේදන භූමිකාව දේශපාලන සන්නිවේදනය ලෙස හදුනාගත හැකි බවයි. සමාජයේ ක්‍රමික විකාශයක් සමග දේශපාලන සන්නිවේදනය ද ඒ ඒ යුගවල දේශපාලන අවශ්‍යතාවයන් උදෙසා විකාශය වී ඇති අයුරු හදුනාගත හැකිය. එහි වර්ධනීය අවස්ථාවක් ලෙස තාක්ෂණික දියුණුවත් සමග බිහිවන ජනමාධ්‍ය ආශ්‍රිත දේශපාලන සන්නිවේදනය හැදින්වීම නිවැරදිය. අදවන විට එහි උච්චතම අවස්ථාව වන නව මාධ්‍ය සම්බන්ධ දේශපාලන සන්නිවේදනය දක්වාම ව්‍යාප්තව පැවතීම දේශපාලන සන්නිවේදනයේ වඩාත් ආකර්ශණිය සහ න්‍යාය සහ ක්‍රියාකාරකම් අතින් පොහොසත් විෂය ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත්වීමට හේතු වී ඇත.

      දේශපාලන සන්නිවේදනයේ වඩාත් ආකර්ෂණීය මෙන්ම වඩාත් ප්‍රායෝගික භාවිතයක් සිදුවන්නේ මැතිවරණ ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලිය තුළදීය දේශපාලන බලය ලබාගැනීමත් බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ ඒ බලය පවත්වාගෙන යාම සදහාත් ආකර්ෂණිය මෙන්ම නිර්මාණශීලිව සන්නිවේදනය භාවිතා කරනු ලබයි. දේශපාලන සන්නිවේදනයේ සාර්ථක අසාර්ථක භාවය මත දේශපාලන බලය අත්පත්කර ගැනීම හෝ නොගැනීම තීරණය වේ. එහෙයින් වර්තමානය වන විට දේශපාලන සන්නිවේදනය කෙරෙහි න්‍යාත්මත මෙන්ම ප්‍රායෝගික වශයෙන්ද අතිශය වැදගත් කමක් හිමිව ඇත.

ඩොරිස් ඒ. ග්‍රැබර්ගේ අදහසට අනුව සන්නිවේදන ක්‍රියාවලියක් දේශපාලන වීම සදහා අවශ්‍ය වැදගත්ම සාධකය වනුයේ සංදේශය ලැබෙන ප්‍රභවය නොව එහි අන්තර්ගතය හා අරමුණ යන කාරණා ද්විත්ව බවයි. මේ අනූව දේශපාලන සන්නිවේදනය සංදේශයක අන්තර්ගතය සැකසීමේදී වඩාත් උපක්‍රමශිලි සහ සැලසුම් සහගත වීම වැදගත් වේ. දේශපාලනය මෙන්ම සන්නිවේදනය ද වඩාත් පු`ථල්ව ඇති වර්තමානය වන විට ආකර්ෂණීය අන්තර්ගතයකින් යුත් බලපෑම්කාරී සංදේශයන් නිර්මාණය කරලීමට දේශපාලන සන්නිවේදනය අපුර්ව අයුරින් හැසිරවීම දේශපාලන ප්‍රචාරණය තුළ සුලභව හදුනාගත හැකිය.

එස්.එම්.ආර්.ජේ.නානායක්කාර

ජනසන්නිවේදන අධ්‍යන අංශය

කැලණියවිශ්වවිද්‍යාලය

සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය පෝෂණය වීමට හේතු වූ අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ...

සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය පෝෂණය වීමට හේතු වූ අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ...

       ශ්‍රී ලංකාව භූමි ප්‍රමාණයෙන් කුඩා රටක් වුවද දේශීය වශයෙන් ප්‍රභවය ලැබුවා වූ ඇතැම් ලක්ෂණයන් අතින් එකිනෙකට බොහෝ දුරට සමාන වන්නා වූ ද, තවත් ලක්ෂණ අතින් එකිනෙකින් ප්‍රතිවිරුද්ධ වන්නා වූ ද, මහා සම්ප්‍රදායන් ලෙස හැදින්විය හැකි දේශීය නර්තන සම්ප්‍රදායන් තුනක් සහ ප්‍රාදේශීය ව්‍යවහාරයන් කරණ කොට  ගෙන එකී මූලභූත සම්ප්‍රදායන් තුළින් උපන් චූල සම්ප්‍රදායන් කිහිපයකින් ද පෝෂණය වූ නර්තන කලාවක් හිමිව පවතී. එසේ බිහිව ඇති මහා සම්ප්‍රදායන් ත්‍රිත්වය නම්,

1. උඩරට නර්තන සම්ප්‍රදාය 

2. පහතරට නර්තන සම්ප්‍රදාය

3. සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය

       සබරගමු මහා සමන් දේවාලය මූලික කර ගනිමින් කුරුවිට කෝරලය, අට කලං කෝරලය, මැද කෝරලය සහ කොලොන්න කෝරලය ප්‍රමුඛ සබරගමුව පළාතට ආවේණිකව බිහි වී ප්‍රචලිත වූ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික නර්තන කලාවන් අතර දීර්ඝ ඉතිහාසයකට උරුමකම් ඇති නර්තන සම්ප්‍රදායකි. 

          සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ ඉතිහාසය පිළිබඳ විමසා බැලීමේදී එය වැදි ගෝත්‍රික සමාජය දක්වා ඈත අතීතයකට උරුමකම් කියන බව සිතිය හැක. කෙසේද යත් විජය රජුට, කුවේණියට දාව උපන් ජීවහත්ත සහ දිසාලා යන දරු දෙදෙනාගෙන් පැවත එනවා යැයි සැලකෙන, සබරගමුවට අයත් සමන්තකූඨ ප්‍රදේශයේ වාසය කරන ලදැයි සැලකෙන වැදි ජනයා මුලිකව මෙම නර්තන කලාව බිහි වු බවත්, එය පසු කාලීනව දේව සංකල්පය මත සමන් දේවාලය මුල් කරගෙන සම්ප්‍රදායක් ලෙස පෝෂණය වු බවත් සිතිය හැකිය. විශේෂයෙන් “සබර” යනු වැද්දන් හැඳින්වීමට භාවිත කළ වචනයක් බවත්, වැද්දන් වාසය කළ ප්‍රදේශය “සබරගමුව” ලෙසින් ද හඳුන්වා ඇති බවත් ඉතිහාසයේ සඳහන් වන හෙයින් සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ මූලාරම්භය වැදි ගෝත්‍රික සමාජය මුල් කරගෙන සිදු වු බව විශ්වාස කළ හැකිය. 

        ඕනෑම සංස්කෘතියක්, සම්ප්‍රදායක් බිහි වන්නේ එයටම ආවේණික වු අනන්‍ය වු ලක්ෂණ මුලික කරගනිමින් වන අතර එය කාලයත් සමග විකාශනය වී ප්‍රචලිත වීමත් සමග විවිධ වු සමාජ, දේශපාලන, ආගමික, ආර්ථික ආදී සබඳතා ඔස්සේ තවත් සංස්කෘතීන් හා සම්ප්‍රදායන් සමග එකිනෙකට මුසු වේ. මේ නිසා කිසියම් සංස්කෘතියක ඇති අංග ලක්ෂණ බොහෝ දුරට තවත් සංස්කෘතියක් නියෝජනය කිරීමක් දක්නට ලැබේ. එනම් සංස්කෘතියක, සම්ප්‍රදායක පවතින අනන්‍ය ලක්ෂණ සමග එකනෙකට මුසු වෙමින් එය පෝෂණය කරන වෙනත් සංස්කෘතීන් හා සම්ප්‍රදායන්ගෙන් ලැබුණු අන්තර් සංස්කෘතික අංග ලක්ෂණ සෑම සංස්කෘතියකම පාහේ දැකගත හැකිය. 

           සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය ද මුලික වශයෙන්ම එයට අනන්‍ය වු ලක්ෂණ සහිතව ආරම්භ වී විකාශනය වු අතර ගුරුකුල අතර පවතින සබඳතා, දේව සංකල්පය, සමාජ, ආගමික වැනි විවිධ වු සබඳතා ඔස්සේ විවිධ සංස්කෘතීන් හා සම්ප්‍රදායන්ගේ ආභාෂය ලබා ඇති බව පැහැදිලිය. එනම් වෙනත් සංස්කෘතීන් හා සම්ප්‍රදායන්ගේ සංස්කෘතික අංග ලක්ෂණ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය තුළ නියෝජනය වීමක් දක්නට ලැබේ.

එලෙස සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය හා මුසු වු අන්තර් සංස්කෘතික අංග ලක්ෂණ මොනවාදැයි අධ්‍යනය කිරීම මෙහි ප්‍රධාන අරමුණයි. 

01. සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායයේ මූලාරම්භය වැදි ජනතාව හා ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය මුලික කරගනිමින් බිහි වු බව ජනශ්‍රැතියේ එන සාධක ඔස්සේ පැහැදිලි වේ. වැදි ජනයාගේ සංස්කෘතික ලක්ෂණ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය තුළ අන්තර්ගත වීම එය මනාව සනාථ කරනු ලබයි. 

      

       වැදි ගෝත්‍රික ජනතාවගේ ප්‍රධාන සංස්කෘතික අංගයක් වන, ඔවුන් අදටත් තම සංස්කෘතිය විදහා පෑමට යොදා ගන්නා නර්තන අංගයක් ලෙස කිරි කොරහ නැටුම හඳුන්වා දිය හැකිය. මෙම කිරි කොරහ නැටුම සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ ප්‍රධාන නර්තන අංගයක් වේ. 

        එමෙන්ම සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ ප්‍රධාන වාද්‍ය භාණ්ඩය ලෙස සැලකෙන දවුල වැදි ජනතාවගේ කිරි කොරහ නර්තනය සදහා යොදා ගන්නා ප්‍රධාන වාද්‍ය භාණ්ඩය ලෙසද සැලකේ. ඉතා පහසුවෙන් එළු සමක් යොදා ගෙන නිර්මාණය කළ හැකි වාද්‍ය භාණ්ඩයක් වීම නිසාවෙන් එය වැදි ජනයා භාවිතා කරන්නට ඇතැයි සිතිය හැක.

       ඒ අනුව පැහැදිලි වන්නේ වැදි ගෝත්‍රික සංස්කෘතියේ පැවති  කිරි කොරහ නැටුම සහ වාද්‍ය භාණ්ඩයක් වු දවුල සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය හා මුසු වෙමින් එහි ප්‍රධාන සංස්කෘතික ලක්ෂණයක් බවට පත්ව ඇති බවයි. 

02. සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ එන සමහර සංස්කෘතික අංග ලක්ෂණ භාරතයේ කතකලී නර්තන සම්ප්‍රදායේ සමහර අංග ලක්ෂණ වලට සමානත්වයක් පවතී. 

     

      කතකලී නර්තන සම්ප්‍රදායේ ඇති සමහර “අංගහාර ” සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ අංගහාර වලට සමාන වේ. නර්තන ශිල්පීන් නර්තනයේ යෙදෙන විට අත කරකවන ආකාරය, තාලය බොහෝ දුරට සම්ප්‍රදායන් දෙකෙහිම සමාන වේ.

      එසේම කතකලී නර්තන සම්ප්‍රදායේ ප්‍රදාන වාද්‍ය භාණ්ඩය ලෙස සැලකෙන “චෙණ්ඩාව” සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායයේ ප්‍රධාන වාද්‍ය භාණ්ඩය වන දවුලට බොහෝ සෙයින් සමාන වේ. මෙම වාද්‍ය භාණ්ඩ දෙකම සෑදීමට යොදා ගන්නේ එළු සමකි. මෙම වාද්‍ය භාණ්ඩ දෙකම එක සමාන වුවද ඒවා වාදනය කරන ආකාරය වෙනස් වේ. 

   ඒ අනුව කතකලී හා  සබරගමු යන නර්තන සම්ප්‍රදායන් තුළ එකිනෙකට නියෝජනය වන අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ හදුනා ගත හැකි වේ. 

03. දේව සංකල්පය හා බැඳුණූ අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය තුළින් හඳුනාගත හැකිය. 

     සබරගමු  නර්තන කලාව සම්ප්‍රදායක් ලෙස එයට අනන්‍ය ලක්ෂණ ඔස්සේ ගොඩ නැගී ඇත්තේ සබරගමු මහ සමන් දේවාලය මුල් කරගෙනය. විශේෂයෙන් සමන් දේවාල පෙරහැර ගමන් කරන්නේද සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ එන,

1. මුල් මාත්‍රය

2. ගමන් මාත්‍රය

3. සින්ධූ මාත්‍රය

4. පට්ටුතාල් මාත්‍රය

5. යක්පද මාත්‍රය

                                                                යන මාත්‍රා පහ මුල් කරගෙනය. ලය අඩු වැඩි කරමින් මෙම මාත්‍රා වලට අනුව දේවාල පෙරහැර ගමන් කරයි. 

      එමෙන්ම සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ ප්‍රධාන නර්තන ඇඳුම් කට්ටලය ලෙස සමන් දෙවියන්ගේ ඇඳුම යොදාගනු ලබයි. එනම් නර්තන ශිල්පින් නර්තනයේ යෙදීමේදී ඇඳුම් ඇඳීම හා ආභරණ පැලඳීම සිදු කරන්නේ සමන් දෙවියන්ගේ ඇඳුමට සමාන වන ආකාරයෙනි. 

       මේ අනුව පැහැදිලි වන්නේ ශ්‍රි දළඳා මාලිගය හා බැදුණු සංස්කෘතිය උඩරට නර්තන සම්ප්‍රදාය හා බැඳුනේ කෙසේද, එලෙසම සමන් දේවාලය මුල් කරගත් දේව ආභාෂය හා සංස්කෘතික ලක්ෂණ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය තුළ ද අන්තර්ගත වී අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ විදහාපාන බවයි. 

04. උඩරට නර්තන සම්ප්‍රදාය සහ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය අතර අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ හදුනාගත හැකිය. 

       උඩරට නර්තන සම්ප්‍රදායේ එන “මංගලම්” සහ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ මුල් මාත්‍රය අතර සමානකමක් පවතී. උඩරට මංගලම් සහ සබරගමු මුල් මාත්‍රය යන දෙකම නටන්නේ පස් තිතට හෙවත් සුළු මැදුම් දෙතිතට අනුවයි. 

            මංගලම් ජය මංගලම් ජය මංගලම් ජය මංගලම්..... (උඩරට)

            සසිරි සිරිලක පෑව අණසක මංගලම්.....(සබරගමුව)

            එමෙන්ම උඩරට මංගලම් වල කස්තිරම සහ  සබරගමු මුල් මාත්‍රයේ කස්තිරමත් තාල වලින් සමාන වේ. 

උදා: තත් ජිත් තොන් නත් තා (උඩරට)

          ගත කුඳ කුඳ තා (සබරගමුව)

        උඩරට හා සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායන් වල පවතින වන්නම් වල නම් සහ සමහර වන්නම් කවි එකිනෙකට සමානතාවයක් දක්වයි. 

උදා: ගජගා, ගනපති, සිංහනාඩි, මුසලඩි, මයුරා 

උඩරට හා සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායන් වල පවතින “අඩව්” එකිනෙකට සමාන වේ. 

උදා: තක් දොඟ තක දොඟ - උඩරට හනුමා වන්නම

තක් දොඟ තක දොඟ - සබරගමු සිංහනාඩි වන්නම

       ඒ අනුව පැහැදිලි වන්නේ ලාංකීය නර්තන කලාවේ මහා සම්ප්‍රදායන් දෙකක් වන උඩරට හා සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායන් තුළ එකිනෙකට මිශ්‍ර වූ අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ හදුනාගත හැකි බවයි. 

05. පහතරට නර්තන සම්ප්‍රදාය හා සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය අතර එක් එක් සංස්කෘතීන් නියෝජනය වන්නා වු අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ හදුනාගත හැකිය. 

          සබරගමු හා පහතරට නර්තන සම්ප්‍රදායන්හි පවතින පන්තේරු නැටුම එකිනෙකට  සමාන ලක්ෂණ දරයි. ජනශ්‍රැතියට අනුව පත්තිනි දේව සංකල්පය මුල් කරගෙන බිහි වූ පන්තේරු නැටුම පහතරට නර්තන සම්ප්‍රදාය තුළින් සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායට එක් වු සංස්කෘතිකාංගයක් ලෙස හදුනාගත හැකිය.

       එමෙන්ම සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායට පත්තිනි දේව සංකල්පය එකතු වී ඇත්තේ පහතරට නර්තන සම්ප්‍රදාය ඔස්සේ විය හැකිය. සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ එන සන්නි යකුම් යාගය, කුමාර සමයම, මහ සොහොන් සමයම, පිළිවෙලින් පහතරට නර්තන සම්ප්‍රදායේ එන සන්නි යකුම් යාගය, රිද්දි යාගය, මහසොහොන් සමයම යන ශාන්තිකර්මයන්ට සමාන වේ. එම ශාන්තිකර්මයන්හි අරමුණු, පුද පුජා රටා, වත් පිළිවෙත් එකිනෙකට සමාන වේ. 

       ඒ අනුව පැහැදිලි වන්නේ පහතරට හා සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායන් අතර ද එකිනෙකට බැඳුණු අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ හඳුනාගත හැකි බවයි. 

06. ඌව නර්තන සම්ප්‍රදාය සහ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය අතර අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ හදුනාගත හැකිය. 

         චූල නර්තන සම්ප්‍රදායක් වන ඌව නර්තන සම්ප්‍රදායයේ  එන “මල් එළි ශාන්තිකර්මය” හා සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායේ එන “කිරි මඩුව ශාන්තිකර්මය” අතර සමාන ලක්ෂණ පවතී. එම ශාන්තිකර්ම දෙකෙහිම අරමුණු එකිනෙකට සමාන වේ. අස්වනු වලට වන හානිය වළක්වා ගැනීම, දෙවියන්ගේ ලෙඩ ලෙස සැලකෙන වසංගත රෝගවලින් ආරක්ෂා වීම, ගව මහීෂාදීන්ට වැළඳෙන රෝග වලින් උන් ආරක්ෂා කර ගැනීම ශාන්තිකර්ම දෙකෙහිම අරමුණ වේ. එමෙන්ම ශාන්තිකර්ම දෙකෙහිම පුද පුජා රටාවත්, පුදනු ලබන දෙවිවරු (පත්තිනි, විෂ්ණූ, කතරගම, සමන් දෙවිවරු සහ කිරි අම්මාවරු) සමාන වේ. එමෙන්ම උපත් කතාද සමාන වේ. සබරගමු කිරිමඩුව ශාන්තිකර්මය ආශ්‍රිතව ඌව මල් එළිය ශාන්තිකර්මය බිහි වී ඇති බව බොහෝ අයගේ විශ්වාසය වේ. කෙසේ වෙතත් එයින් පැහැදිලි වන්නේ ලාංකීය මහා නර්තන සම්ප්‍රදායන් සහ චූල නර්තන සම්ප්‍රදායන් අතර ද අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ හඳුනාගත හැකි බවයි. 

07. සමාජයීය වශයෙන් ග්‍රාමීය ජනයාගේ කලාවන් මුල් වු ග්‍රාමීය සංස්කෘතිය සහ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය අතර අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ හඳුනාගත හැකිය. 

          සිරිපා කරුණා කරන බැතිමතුන් විසින් ගායනා කරනු ලබන තුන් සරණේ කවි ගොඩ නැගී ඇති ආකාරය හා එහි තාලය සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායයේ “ජින් කිට තක් තක්කිට තක්” යන ගමන් මාත්‍රයට සමාන වේ. බොහෝ දෙනාගේ මතය වන්නේ ග්‍රාමීය ජනතාවගේ ජනශ්‍රැතිය සහ ගැමි සංස්කෘතිය අනුව ගැයෙන තුන් සරණේ කවි මූලික කරගෙන සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායයේ ගමන් මාත්‍රය ගොඩ නැගී ඇති බවයි. 

              ඒ අනුව පැහැදිලි වන්නේ ගැමි සමාජයීය කලාත්මක සංස්කෘතික ලක්ෂණ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය තුළ නියෝජනය වන බවත් ඒ ඔස්සේ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායයේ අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ ප්‍රකට වන බවත්ය. 

08. උඩරට, පහතරට, සබරගමු යන ප්‍රධාන නර්තන සම්ප්‍රදායන්හි එකිනෙකට මිශ්‍ර වූ අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ හඳුනාගත හැකිය. 

        උඩරට, පහතරට, සබරගමු යන ප්‍රධාන නර්තන සම්ප්‍රදායන් තුනෙහිම ශාන්තිකර්ම සහ බලි වල එන උපත් කතා එකිනෙකට සමාන වේ. උපත් කතා සඳහා යොදාගෙන ඇති කුල පරම්පරාව, සමාජ තත්වය, පත්තිනි දේවිය පිළිබද කතාන්දර, රජවරු පිළිබඳ( ලිච්ඡවි, මහාසම්මත) කතා ආදිය සම්ප්‍රදායන් තුනෙහිම එකිනෙකට සමාන වේ. 

          මහා සම්ප්‍රදායන් තුනටම අයත් බලි ශාන්තිකර්ම අතර පොදු සමානතාවක් දක්නට ලැබේ. ඇතැම් චාරිත්‍ර විධි අතින්, යොදා ගනු ලබන වාදන භාණ්ඩ සහ ගායනය සඳහා යොදා ගන්නා නාද මාලා වැනි ඇතැම් සාධක මත ඒ එකිනෙකක් විසින් තම සම්ප්‍රදායට අදාල අනන්‍යතාවය පවත්වා ගනු ලැබුවද පැවැත්වීමේ අරමුණු, යෙදාගනු ලබන ගායන හා බැඳි ගීත සාහිත්‍ය, අඹනු ලබන රූප හෝ අඳිනු ලබන චිත්‍ර යනාදී මූලික ලක්ෂණ සම්ප්‍රදායන් තුනෙහිම සමාන වේ. 

        විශේෂයෙන් ඉන්දියානු බමුණු දහම ඔස්සේ විකාශය වී ඇති බලි ශාන්තිකර්මය කෝට්ටේ යුගයේදී වීදාගම මෛත්‍රී හිමියන් විසින් බුදුගුණ ගීතයන්ට මුල් තැනැක් දෙමින් බෞද්ධ මුහුණුවරක් අනුව හැඩගස්වා ඇත. ඉන් අනතුරුව මෙය නර්තන සම්ප්‍රදායන් තුනෙහිම පෝෂණය වී ඇත.

          එමෙන්ම සම්ප්‍රදායන් තුනෙහිම නර්තන ශිල්පීන්ගේ හිසෙහි බඳින “නෙත්ති මාලය” නම් රංග ආභරණය සමාන වේ. එය ලෝහ වලින් නිර්මිත ආභරණයකි. 

        එමෙන්ම සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායයේ ප්‍රධාන වාද්‍ය භාණ්ඩය වන දවුල උඩරට, පහතරට, ඌව යනාදී සෑම සම්ප්‍රදායකම හේවිසි වාදනය සඳහා යොදා ගනු ලබයි. උඩරට සම්ප්‍රදායට අනුව තම්මැට්ටම යොදා ගත්තද, එහිද ප්‍රධාන වශයෙන් දවුල යොදා ගනු ලබයි. 

      ඒ අනුව පැහැදිලි වන්නේ ලාංකීය මහා නර්තන සම්ප්‍රදායන් ත්‍රිත්වයෙහිම එක් එක් සංස්කෘතීන් නියෝජනය කරන්නා වූ අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ පවතින බවයි. 

         මේ අනුව ඉහත කරුණු විමර්ශනාත්මකව අධ්‍යනය කිරීමේදී පැහැදිලි වන්නේ සබරගමු නර්තන කලාවේ මූලාරම්භය වැදි ගෝත්‍රික ජනයා මුල් වී ගොඩනැගුණු බවත් එය සමන් දේවාලය මුල් කරගෙන සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය ලෙස පෝෂණය වු බවත්ය. එලෙස පෝෂණය වීමේදී විවිධ වු දේශීය විදේශිය නර්තන සම්ප්‍රදායන්, දේව සංකල්පය, ගැමි සංස්කෘතිය හා වැදි ගෝත්‍රීය සංස්කෘතිය වැනි විවිධ සංස්කෘතීන්හි ආභාෂය ලැබූ බවත් එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය වටා ඇති සංස්කෘතිය තුළ සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය පෝෂණය වීමට ආභාෂය ලැබූ විවිධ සංස්කෘතීන් සම්ප්‍රදායන් නියෝජනය කරන අන්තර් සංස්කෘතික ලක්ෂණ බොහොමයක් හඳුනාගත හැකි බවයි.

     කෙසේ වෙතත් උඩරට, පහතරට, නර්තන සම්ප්‍රදායන්ට සාපේක්ෂව විදේශීය නර්තන කලාවන්හි, සංස්කෘතීන්හි ආභාෂය සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදායට බලපෑම් සහගත වීම අඩු තත්ත්වයක පවතී. එයට හේතු වන්නට ඇත්තේ රට මැද පිහිටි ප්‍රදේශයක සබරගමු නර්තන සම්ප්‍රදාය බිහි වී ප්‍රචලිත වීමයි.

මූලාශ්‍ර සාධක

1. පීරිස් ඥානසිරි, ශාන්තිකර්ම සහ අභිචාර විධි, ප්‍රථම මුද්‍රණය, 2006, වාසනා ප්‍රකාශකයෝ, දංකොටුව.

සම්මුඛ සාකච්ඡා

1. ඩී. එච්. අමිල චන්ද්‍රසේන හෙට්ටිගේ (සබරගමු නැටුම් හා පර්යේෂණ පුහුණු ආයතනයේ ඩිප්ලෝමාධාරි)

2. එස්. එම්. ඩබ්ලිව්. නානායක්කාර ( ආචාර්ය - බුත්කන්ද විද්‍යාලය)

එස්.එම්.ආර්.ජේ.නානායක්කාර.

විශේෂවේදී තෙවන වසර

ජනසන්නිවේදන අධ්‍යයන අංශය

කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය

තුන්දෙනෙක් සිනමා කෘතියේ තුන් ඇදුතු අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය හා ඔවුන්ගේ නිර්මාණ භාවිතය පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක්

තුන්දෙනෙක් සිනමා කෘතියේ තුන් ඇදුතු අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය හා ඔවුන්ගේ නිර්මාණ භාවිතය පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක්.

ප්‍රසන්න විතානගේ

ලාංකීය සිනමා ක්ෂේත්‍රයේ සිටින ප්‍රතිභාපූර්ණ නිර්මාණකරුවෙකු ලෙස ප්‍රසන්න විතානගේ හඳුනාගත හැකිය. ලාංකීය දේශපාලනය, සංස්කෘතිය, සමාජය අභියෝගයට ලක් කරමින් සමාජයේ පවතින විෂමතාවයන් තම සිනමා නිර්මාණයන් තුළින් සමාජයට ගෙන ඒමට කටයුතු කරන අපූරු අධ්‍යක්ෂවරයෙක්, රචකයෙක්, ලේඛකයෙක් හා දේශකයෙකි. ප්‍රසන්න විතානගේ නම් සිනමාකරුවාගේ නිර්මාණ භාවිතයෙන් ප්‍රකට වන සුවිශේෂි ලක්ෂණයක් නම් ඔහු රුසියානු වාමාංශික සාහිත්‍යයේ ආභාෂය ලබා ඇති බවයි. ප්‍රසන්න විතානගේ යනු පීඩිත දමිළ ජනතාවගේ හඬට පක්ෂව කටයුතු කරන වාමාංශික අදහස් වලින් හෙබිව සිටින විප්ලවවාදී සිනමාකරුවෙකි. දිගින් දිගටම ලංකාවේ ජනවාර්ගික ගැටලුව තම චිත්‍රපට ඔස්සේ විවේචනය කරමින් සිටින කලාකරුවෙකි.

ඔහුගේ නිර්මාණ අතර සිසිල ගිනි ගනී (1992), අනන්ත රාතිය (1996), පුරහඳ කලුවර (1997), පවුරු වළලු (1999), ඉර මැදියම (2003), ආකාස කුසුම් (2008), ඔබ නැතුව ඔබ එක්ක (2012), උසාවිය නිහඬයි (2015) කිහිපයකි. 

සිසිල ගිනි ගනී සිනමා කෘතියෙන් ඇරඹි ඔහුගේ සිනමා නිර්මාණ අතර සුවිශේෂී නිර්මාණයන් දෙකක් වූයේ ඔබ නැතුව ඔබ එක්ක චිත්‍රපටිය හා උසාවිය නිහඬයි වාර්තා චිත්‍රපටියයි. නිර්මාණකරුවාගේ පරිණතභාවය හොඳින් ම නිරූපණය කරන සිනමා කෘතියක් ලෙස ඔබ නැතුව ඔබ එක්ක චිත්‍රපටිය පෙන්වා දිය හැකිය. මොහුගේ නිර්මාණයන් වල කාන්තා චරිතයට ලබාදෙන අවසානය තරමක වෙනස් ස්වභාවයක් ගනී. සමාජයේ අසරණභාවයක් ඉස්මතු කරයි. රාවය  පුවත්පත, නොනිමි අරගලය පොත වැනි වෙනත් මාධ්‍යයන් තුළ සෑහෙන කාලයකට පෙර හෙළිදරව් කරන ලද එහෙත් එම හෙළිදරව් කිරීම් වලින් පසුවත් අගතියට පත් පාර්ශවයන්ට යුක්තිය ඉටු කරනවා වෙනුවට උසාවිය මුණිවත රැකීම පිළිබඳ විස්තර කෙරෙන චිත්‍රපටයක් ලෙස සිනමාවට නැගෙන උසාවිය නිහඬයි චිත්‍රපටිය ප්‍රසන්නගේ සුවිශේෂී නිර්මාණයක් බවට පත් වන්නේ එය වත්මන් අධිකරණ පද්ධතියේ පවතින අක්‍රමිකතා හෙළිදරව් කරන නිසාවෙනි. මෙය වාරණය කරමින් අතුරු තහනම් නියෝගයක් ඉදිරිපත් වුවද 2016 දී එය ඉවත් විය.

තවමත් පූර්ව නිෂ්පාදන අවධියේ පවතින children of the sun චිත්‍රපටයද ප්‍රසන්න විතානගේ සිනමාකරුවාගේ සුවිශේෂි සිනමා කෘතියක් ලෙස නුදුරු කාලයේදී ප්‍රේක්ෂකයා අතරට පැමිණීමට නියමිතය.

විමුක්ති ජයසුන්දර

මාධ්‍ය වේදියෙකු, චිත්‍රපට විචාරකයෙකු, අධ්්‍යක්ෂවරයෙකු, ලේඛකයෙකු හා රචකයෙකු වන විමුක්ති ජයසුන්දර ඉන්දියාවේ පූනේ හි සිනමා හා රූපවාහිනි ආයතනයට සම්බන්ධව කටයුතු කළ අයෙකි. තිස් වසරක් පැවති සිවිල් යුද්ධයේ කුරිරු පැතිකඩක් අනාවරණය වන පරිදි කළු සුදු පැහැති රචනාවක විස්තර කෙරෙන “නිහඬ දේශය” සිනමා කෘතියෙන් සිනමාකරණයට පිවිසෙන විමුක්ති ජයසුන්දර ලාංකීය සිනමාවේ රැඩිකල් සිනමාවේදීන් අතර සුවිශේෂි චරිතයකි.

ලාංකීය සිනමාවට රැඩිකල් අනේකත්වයක් ගැනත්, දාර්ශනික කතිකාවන් නිර්මාණය කිරීම සඳහාත් විශාල කලාපයක් විවර කර දුන් සිනමාවක් ලෙසට විමුක්ති ජයසුන්දරගේ සිනමාව හා නිර්මාණ භාවිතය හැඳින්වීම නිවැරදිය. ඔහුගේ නිර්මාණ භාවිතයේ තවත් සුවිශේෂි ලක්ෂණයක් වන්නේ අත්‍යවශ්‍යට පමණක් වචනය පිටකරන රූපය මුල් කරගත් නිර්මාණකරුවෙකු වීමයි.

සුළඟ එනු පිණිස, සුළඟ ගිනි අරන් වැනි චිත්‍රපට ඔහුගේ සුවිශේෂි නිර්මාණයන් අතර වේ. සුළඟ ගිනි අරන් චිත්‍රපටිය තුළින් විමුක්ති ප්‍රේක්ෂකයාට ලබාදෙන්නේ හුදෙක් කතාවකට වඩා බාධාකරණයට ලක් වු කතාවකි. සිදුවීම් කිහිපයකි. එම සිනමාපටය ආරම්භ වන්නේම ඔහුගේ ආත්මකථනයකිනි. ලාංකීය සිනමාවේ වෙනස්ම ආරක නිර්මාණ භාවිතයක් සතු සිනමාකරුවෙකු ලෙස මොහු හැඳින්වීම වඩාත් උචිත සහගත වේ.

අශෝක හඳගම

ලාංකීය සිනමා ඉතිහාසයේ රැඩිකල් සිනමා පරම්පරාවේ ප්‍රමුඛයෙකු ලෙස අශෝක හඳගම හැඳින්වීම සාධාරණය. වේදිකා නාට්‍ය නිර්මාණකරණයෙන් කලාවට පිවිසෙන ඔහු 1987 තන්ඩර් වේදිකා නාට්‍ය එළිදක්වන ලදී. අනතුරුව මාගාත වේදිකා නාට්‍ය මගින් රැඩිකල් නිර්මාණශීලීත්වයක් ප්‍රකට කරමින් රටේ පවතින අධිකරණ පද්ධතිය විවේචනය කරන අතර එම නාට්‍ය 1989 වසරේදී රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙලේ හොඳම නාට්‍ය, හොඳම අධ්‍යක්ෂණය යන සම්මාන පවා දිනාගන්නා ලදී.

ටෙලි නාට්‍ය කලාවේද සුවිශේෂී නිර්මාණ භාවිතයක් ප්‍රකට කළ හඳගමගේ ටෙලි නිර්මාණ අතර සටන් විරාමය නැමති ටෙලි නාට්‍ය විශේෂිතය.

අධියාථාර්තවාදී රූප වලින් සමන්විත සිනමාකාරී භාෂාවකින් යුතු චන්න කින්නරී (1996) සිනමා කෘතිය ඔස්සේ ලාංකීය රැඩිකල් සිනමාවට අවතීර්ණ වන හඳගමයන් විසින් සඳ දඩයම, මේ මගේ සඳයි (2000), තනි තටුවෙන් පියාඹන්න (2002), අක්ෂරය (2005), විදූ (2010), ඉනි අවන් (2012), ඇගේ ඇස අග  (2016) වැනි රැඩිකල් සිනමා කෘති රැසක් නිර්මාණය කර ඇත. 

අශෝක හඳගමගේ සිනමාව තුළින් කලාව දේශපාලනීකරණය කිරීමේ උත්සහයකින් යුතු බවක් පෙනේ. ප්‍රගතිගාමී දේශපාලනයක් එනම් සමාජයේ තිබෙන ප්‍රතිරෝධයක් නිර්මාණකරණයට ගෙන ඒමකි. ලංකාවේ සංස්කෘතිය අතින් ගත්තොත් හඳගමගේ නිර්මාණයන් දරාගත නොහැකි අශ්ශීලත්වයකින් යුතුව ඇතැයි මතයක් වේ. එහි උච්චතම අවස්ථාව අක්ෂරය චිත්‍රපටිය ඔස්සේ දක්නට ලැබේ. 

හඳගමගේ නිර්මාණ භාවිතයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ සමාජය විච්ඡේදනය කිරීමේ උපකරණයක් ලෙස පවුල භාවිතා කිරීමයි. චන්න කින්නරී චිත්‍රපටියේ සිට ඇගේ ඇස අග චිත්‍රපටිය දක්වාම හඳගමගේ සිනමාව තුළ පවුල නිරූපිත ආකාරය කුතුහලය දනවන සුලුය. පවුල සමාජ බල ව්‍යුහයේ ප්‍රාථමිකම බලහවුල ලෙස ප්‍රාග්ධනය රාජ්‍ය කේන්ද්‍රීය ව සංවිධානය වීමේදී හා ප්‍රාග්ධනය බහු ජාතික සමාගම් කේන්ද්‍රීය සංක්‍රාන්තික ජාතිකත්වයක් අත්පත් කරගෙන සිටන සමකාලීන පවුල දක්වාම විකාශනය හඳගම විසින් නිර්මාණශීලීව සිනමාගත කර ඇත.

අශේක හඳගමගේ සිනමා කෘතිවල අවසානය සුබවාදී ලෙස දැක්වීම ද ඔහුගේ නිර්මාණ භාවිතයේ ලක්ෂණයකි. මේ මගේ සඳයි, අක්ෂරය, තනි තටුවෙන් පියාඹන්න, ඇගේ ඇස අග වැනි චිත්‍රපටි වලින් එය පැහැදිලි වේ. ඇගේ ඇස අග සිනමා කෘතියේ අවසානය පන්සලට ගෙන යන්නේ ද  සුබවාදී අවසානයක් ඇති කිරීමටය. 

කෙසේ වෙතත් අක්ෂරය චිත්‍රපටිය වාරණය කිරීමත් සමග අශෝක හඳගමගේ රැඩිකල් සිනමාව යම්කිසි පසුබෑමකට ලක් ව ඇති බව පෙනෙන්නට ඇත.

ලාංකීය සිනමාවේ රැඩිකල් සිනමා කරුවන් තිදෙනෙකු වන ප්‍රසන්න විතානගේ, විමුක්ති ජයසුන්දර හා අශෝක හඳගම විසින් අධ්‍යක්‍ෂණය කරන ලද නවතම සිනමා කෘතිය වන්නේ තුන්දෙනෙක් චිත්‍රපටියයි. පශ්චාත් යුද සමය පිළිබඳව කෙරෙන කතා ත්‍රිත්වයකින් මනුෂ්‍යත්වය පිළිබඳව විග්‍රහ කෙරෙන මෙම සිනමා කෘතියේ පළමු කොටස වන “ඇය” අධ්‍යක්‍ෂණය කරන්නේ ප්‍රසන්න විතානගේ විසිනි. එහි දෙවන කොටස “ඔහු” නමින් ප්‍රේක්ෂකයා හමුවට ගෙන එනු ලබන්නේ විමුක්ති ජයසුන්දර විසිනි. ඉන් අනතුරුව ඇරඹෙන්නේ අශෝක හඳගමයන් විසින් අධ්‍යක්‍ෂණය කරනු ලැබූ “අනෙකා” නමින් හැඳින්වෙන කොටසයි. ත්‍රිපුද්ගල අධ්‍යක්‍ෂණ මණ්ඩලයේ තුන්දෙනෙක් සිනමා කෘතිය ලාංකීය සිනමා කලාවේ සුවිශේෂී සංධිස්ථානයක් බවට පත් වනු ඇත.

තුන් ඇඳුතු අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලයේ තුන්දෙනෙක් සිනමා කෘතිය පිළිබඳව ඇති සමාජ කතිකාවත දෙසට කෙටි බැල්මක් හෙලීම

මාතෘකාව මිනිසාය. ආරම්භය කොතනකදැයි හරිහැටි දැනීමක් නොමැත. දෙවියන් වහන්සේට අනුව මැවුම්කරුවෙකු මවා ඇත. චාල්ස් ඩාවින්ට අනුව පරිණාමවාදයේ වර්ධනීය අවදිය වර්තමානයි. ඒ අනුව මුහුදේ ජිවත් වන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අපගේ මුතුන්මිත්තෝය. කාලය කෙමෙන් කෙමෙන් ගත විය. වානර සමූහ ශිෂ්ටාචාරගත වන්නට විය. මිනිසා නම් සත්වයාට ජිවත් වීමට වාසස්ථාන අවශ්‍ය විය. ගල් ගුහා තෝරා ගැනුනි. ඒ පිරිස් ලෙස ජීවත් වීමටය. පිරිසට ආහාර අවශ්‍ය විය. මන්ද බඩගින්න නිවගැනීමටය. පිරිස් ලෙස ආහාර සෙවූහ. එය පිරිස අතරේම බෙදා කා ජිවත් වූහ. මෙම පිරිස වර්ධනය වූවේ අයෙක්ගේ බඩින් තවකෙකු එලියට ආ විටය. මෙහිදී ඇය නමින් හඳුන්වන්නාට එක ලිංගයකුත් ඔහු නමින් හඳුන්වන්නාට තව ලිංගයකුත් පිහිටා තිබුණි. ඇයගේ ලිංගය හා ඔහුගේ ලිංගය එකතු විය. රතට රත මුහුවිය. ලෙය හා ලෙය ගැටුණි. රතට රත  තුලින් රතු කැටියෙකු හෙවත් ලේ කැටියෙකු එලියට ආහ. එම කැටියාට ඔහුගේ මෙන් හෝ ඇයගේ මෙන් ලිංගයක් පිහිටා තිබුණි. කල් ගත විය. ඔවුනොවුන් අතර සුළු සුළු ආරවුල් මතු වන්නට විය. මෙයින් පසු කෙසේ හෝ සංස්කෘතිය වැනි කාරණාවන් ඔවුන්ගේ හිත මත පතිත වී ඇත. මෙයින් පසු හෙළුව යන්න ඔවුන් වසා ගන්නා ලද අතර පවුල නම් සංකල්පය බිහි විය. පවුල තුල අවශ්‍යතා හා වුවමනා වැඩි විය. කල් ගත වන විට මිනිස් සමාජයක් නම් දෙය බිහිවූ අතර ගම යන සංකල්පීය නාමය ගොනු කරගත් නිවාස කිහිපයක් දක්නට ලැබුණි. ඔවුනොවුන් අතර තරහකාරිත්වය, ඊර්ෂ්‍යාව, අනෙකා පරදායාම ආදී කාරණා මතු වන්නට විය. මේ අතරතුර සමාජය ඉතා දීර්ඝ ලෙස දියුණු වන්නට විය. ඔවුන්ගේ මොට්ට ආයුධ වර්ධනීය තත්ව කරා ලඟාවිය. පෙර මිනිසා පෙර අවියෙන් පහර පහෙන් තුවාලය ලං කලද පසු මිනිසා පසු අවියෙන් එක පහරින් මරු ලං කළහ. සමාජ සංස්කෘතිය හා ආගමික මතවාද යන්න මිනිසාගේ ඔලුව තුල පැලපදියම් විය. එම හේතුව මත ඔවුන් එකිනෙකාට වෙනස් විය. මෙය සරලවම මනඃකල්පිත ලෙස මෙසේ අර්ථ දැක්වීම සිදු කරමි.

මෙම ලොව තුල රාජ්‍යක් හෙවත් රටක් ඇත. එය බාගා රාජ්‍යයි. එම බාගා රාජ්‍යය තුල භුමියේ විවිධාකාර වූ ගම්මාන ඇත. නගර ඇත. මෙහි ඉල් නගරය හා ගොස්ටා නගරය සලකමු. මෙහි ඉල් නගරය තුලට  සංස්කෘතියක් රැගෙන පුද්ගලයෙකු පැමිණේ. ඔහු වෙනම දර්ශනයක් ඔවුන්ට දේශනා කරනු ලැබුහ. ඔවුන්ගේ ඇදහීම, වන්දනාමානය, විශ්වාසය ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික කාරණාවකය. මෙය කිසිවිටෙකත් ගොස්ටා නගරය කරා ගමන් නොකරයි. මෙම ගොස්ටා නගරය තුලද මෙවැනිම දර්ශනයක් ගොඩනැගේ. ඔවුන්ට ආගමක් නම් දෙයක්ද ලැබී ඇත. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය එය වටා ගොනු වී පවතී. ව්‍යුහයේ වත්පිළිවෙත්, ඇඳුම් පැළඳුම්, ආහාර රටාව පවා පෙරකී ඉල් නගරයට වඩා වෙනස්ය. කාලය ගත විය. මෙම නගර දෙකට එකිනෙක වෙනස් වූ දර්ශනයක් ඔස්සේ ඉදිරියට ඇදී යනු ලබයි. නගර දෙකට ඇත්තේ වෙනස් වූ සංස්කෘතින්ය. දිනක් මෙම ඉල් නගර වැසියන් පිරිසක් හා ගොස්ටා නගර වැසියන් පිරිසක් මුණ ගැසේ. කතා කරයි. අපේ ඉල් දහම ගොස්ටා දහමට වඩා පරම පවිත්‍ර පිවිතුරු දහමක් බව ඉල් වැසියෝ පවසයි. එසේ විය නොහැකි බවත් ගොස්ටා දර්ශනය උතුම්ම දහම බවත් ගොස්ටා වැසියෝ පවසයි. සමාජ සම්මතය වනුයේ පක්ෂ දෙකක කතාව දුර දිග යාම යනු අවසානයේ ගුටිබැට හුවමාරුවක ආරම්භය බවය. ඒ අනුවම දෙපිරිස ගුටි කෙලිය පටන් ගත්හ. රාත්‍රිය වනවිට දෙපිරිසටම මහන්සිය. පිරිස දෙපසට වූහ. මෙහිදී ඉල් වැසියන්ට බඩගින්න දැනුනි. එලෙසම ගොස්ටා වැසියන්ටද බඩගින්න දැනුනි. ඉල් වැසියන්ගේ ශරීර තුවාල වී ඇත. ගොස්ටා වැසියන්ගේද ශරීර තුවාල වී ඇත. ඉල් වැසියන් මරණයට පත්ව ඇත. ගොස්ටා වැසියන්ද මරණයට පත්ව ඇත.

ඉහත සරල උදාහරණයට අනුව දෙපිරිසටම ඇති වූයේ එකම අවශ්‍යතාවයය. දෙපසටම සිදුවුවේ එකම දේවල්ය. එනම් පිපාසය, බඩගින්න, මහන්සිය, මරණය, දුක, කඳුල, තුවාලය, වේදනාව දෙපිරිසටම පොදු වූ කාරනා වේ. ප්‍රශ්නය ඇත්තේ කොහිද යන්න දැන් පැහැදිලි වේ. ප්‍රශ්නය ඇත්තේ මිනිස් සිතෙහිය. මෙය වනුයේ ආගමක් හෝ දර්ශනයක් හෝ සංස්කෘතියක් මත සිට ගෙනය. සැමටම ඇත්තේ රතුම රතු රුධිරය වේ. සියල්ලෝම මිනිසුන්ය.

මේ ආකාරයට සියල්ලෝම මිනිසුන් යන මනසින් මෙම චිත්‍රපටයට එබෙන්නෙමි. මෙහි ත්‍රිපුද්ගල අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලයක් ඇති අතර චිත්‍රපටයන් 03ක් දිගහැරෙනමුත් පැවසෙනුයේ එකම කතාවය. ඒ මනුෂ්‍යත්වයි. 

මෙහි පළමු කොටස වන “ඇය” (Her) ලෙස දැක්වෙන අතර ප්‍රසන්න විතානගේ එහි අධ්‍යක්ෂකවරයා වේ. ඇයගේ කතාවෙහි කතා නායකයා කේසා වේ. කේසා යනු L.T.T.E. සංවිධානයේ මාධ්‍ය වාර්තාකරුය. දිනක් මොවුන් විසින් රජයේ සෙබළුන් 13 දෙනෙකු මරුමුවට පත් කරන ලදී. මෙහිදී ඔවුන්ගේ වටිනා බඩු බාහිරාදිය මෙම සංවිධානය විසින් ලබා ගනු ලබන අතර කේසා මෙම රජයේ සෙබලෙකුගේ මුදල් පසුම්බිය පරික්ෂා කරයි. එහිදී සෙබලා විසින් තම බිරිඳට ලියනු ලැබූ ලියුමක් ඔහු කියවූ අතර එය තුල තරුණ බිරිඳගේ ඡායාරූපය හා දුරකථන අංකය වේ. ඡායාරූපය මෙම කේසාගේ ජීවිතය වෙනස් කරනු ඇතැයි කෙදිනකවත් නොසිතන්නට ඇත. ඔහු ඇයට කතා කරයි. ඇය ඔහුව අයියේ යනුවෙන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමට පුරුදු වේ. ඇය ඔහුගෙන් ස්වාමියා ගැන විමසු විට ඔහු නිරුපද්‍රිතව තම සංවිධානය භාරයේ පවත්නා බව කේසා පවසයි. මෙම කතාබහ හද සසල කරවන සුළුය. එම තරුණිය දැක ගැනීමට අපටද ආශාවක් ඇතිවේ. මෙහිදී තරුණයා මියගිය බව ප්‍රේක්ෂකයා දැනුවත්ය. එය ප්‍රේක්ෂක හද කම්පා කරයි. මෙලෙස දුරකථන අංක වලට කතා කර එම ගමෙහි තොරතුරු සියුම් ලෙස ලබා ගැනීම L.T.T.E. සංවිධානයේ උපක්‍රමයක් වුවද කේසා මෙම තරුණිය ඇමතීමේදී මෙහි ඇත්තේ වෙනත්ම අරමුණක් බව සාක්ෂාත් වේ. යුද්ධය අවසන් විය. පසු යුධ අවධියයි. කේසා දිවි ගලවා ගනී. රැකියාවක් නොමැතිකම පසු යුධ අවධියේ බහුල බැවින් කේසාද එම ගොන්නට අයත් වේ. දිනක් මොහුට යාපනයේ චිත්‍රපටි රූගත කරන අශෝක හඳගමයන් මුණගැසේ. මෙහිදී චිත්‍රපටි සඳහා හඳගමට උපකාර කරන මොහු පසුව හඳගමගෙන් උදවුවක් ඉල්ලයි. එනම් පෙර කී සිංහල තරුණිය වන යසෝ සොයා යාමටය. හඳගම මෙයට උපකාර කරයි. තොරතුරු ඔස්සේ තරුණිය සොයා යයි. මෙලෙස යන ගමන අතරතුර දෙදෙනා විසින් අරක්කු උගුරක රස බලයි. මෙහිදී වෑන් රියේ ඇසෙන දමිළ ගීයක් කේසා මුමුණන අතර හඳගම එහි තේරුම විමසයි. එවිට කේසා මෙවැනි කතාවක් හඳගමට පවසයි.                                    

“බාල කාලේ අපිට තිබ්බ ආශාවන් හරි ගියේ නෑ කියල තමයි කියන්නේ. හඳගම, ඇත්ත තමයි අපේ ජිවිතයේ අපි හිතුව දේවල් මුකුත් හරිගියේ නෑ. ඉස්සර කොළඹ ඇවිල්ල ඔයාගේ ෆිල්ම් බලනකොට අපිට හිතුනා අපේ කතාවත් ඒ විදියටම කරන්න ඕනි කියල. අපිට ඒක ඩ්‍රීම්ස් වුනාට. තේරුනාද? අපේ වේදනාව කාටවත් තේරෙන්නේ නෑ. අපි හිතුවා හොඳ අනාගතයක්, සන්තෝසෙන් ඉන්න ජිවිතයක්, අපේ ළමයින්ට හොඳ අනාගතයක්. මුකුත් හරිගියේ නෑ. මේ බලන්නකෝ තව අපිට කියන්න ගොඩක් තියෙනවා. අපිට කියන්නත් බැරුව ඉන්නේ. ඇහුම්කම් දෙන්නත් කවුරුත් නෑ. ඒක තමා ලොකුම ප්‍රශ්නේ. ”

මෙම බිහිසුණු යුද්ධය අවසන්ව වර්තමානයට වසර 09ක් වුවද කෙසාගේ ප්‍රකාශයෙහි වලංගුතාව අදටද විමසිය හැකිය. මෙය තුල බලවත් හරයක් ගෙන ඒමට ප්‍රසන්න විතානගේ අධ්‍යක්ෂකවරයා උත්සාහ දරා ඇත. මෙම ප්‍රකාශය මෙහිදී ඉතා බලවත් වේ. මෙයින් කියවනුයේ දකුණේ එකාට තමාත් අදහස් දැක්වීම නිසි පරිදි කිරීමට හැකි වුවද උතුරේ එකාට එය කිරිමට ඉඩ විවර වනුයේ කවදාද වැනි කතාවකි. එනම් හෘද සාක්ෂිය ආමන්ත්‍රණය අප කාටත් වැළක්විය නොහැක. සියල්ලන්ගේ  හෘද සාක්ෂිය තුලට පැනයක් ඇතුළු කරනු ලබයි. එනම් සිංහල සිනමාකරුවාට හෘද සාක්ෂිය විවෘත කිරිමටත් රජයේ වීරයන් සැමරීමටත් අවස්ථාවක් ලැබුනද දමිළ ජනතාවගේ හෘද සාක්ෂියේ සිටින වීරයා සැමරීමට අවස්ථාවක් වීරයා ගැන කතා කිරීම අවස්ථාවක් වැනිය. එය සැමවිටම දකුණේ එකා උතුරේ එකා දිහා බලා උතුරේ කතාව ප්‍රකාශ කිරීමත්ය. නමුදු උතුරේ එකාගේ හෘද සාක්ෂිය තුල පවතින දෙය දකුණේ එකාගේ හෘද සාක්ෂිය තුල පවතින දෙයට වඩා සම්පුර්ණයෙන්ම වෙනස්විය හැකිය. එය නිවැරදි ලෙස දැනගැනීමටනම් අව්‍යාජ උතුරු හදවත් විවර කිරීමට ඉඩප්‍රස්ථා ලබා දිය යුතුය. 

මෙහි අවසානයට උතුරේ කේසා හා දකුණේ හඳගම එකම දියේ එබෙයි. කේසාගේ කතාව සිනමාවට ගෙනෙන ලෙස කේසා හඳගමගෙන් මෙහිදී ඉල්ලීමක් කරයි. ඉහත කතාවේ විසඳුම හඳගමගේ කටින් ගෙන ඒමට අධ්‍යක්ෂකවරයා ලෙස ප්‍රසන්න විතානගේ සමත්කම් දක්වයි. 

“ඔයාගේ කතාව film එකක් කරන්නෝනි ඔයා. නැතුව මම නෙමේ.”

මෙහි දෙවන චිත්‍රපටය “ඔහු” (Him) නමින් ප්‍රේක්ෂකයා හමුවට ගෙන එනු ලබන්නේ විමුක්ති ජයසුන්දරයන්ය. විමුක්ති යනු අත්‍යවශ්‍යයට වචනය පමණක් පිට කරන රූපය මූලික කරගත් අධ්‍යක්ෂවරයෙක් බව පැවසීම වඩා නිවැරදිය.

මෙහිදී විමුක්ති තම කතාවේ කතා නායකයා ලෙස තෝරා ගනු ලබන්නේ ශුද්ධ සිංහල බෞද්ධ පරිසරයක හැදී වැඩුණු ගුරුවරයෙක්ය. තරුණයෙකි. නමුදු සේවය කිරීමට සිදුවූයේ සිංහල දමිළ මිශ්‍ර ජන කොටස් ඇති ධීවර රැකියාව ජීවිතය කරගත් වෙරළබඩ පරිසරයකය. මොහු සිංහල ගුරුවරයෙකි. මොහු දිනක් දරුවන්ට උගන්නවමින් සිටී. එනම් සිංහල පාඩමක්ය. එකිනෙකා නැගිට සිංහල පෙළ පොත කියවයි. මෙහිදී කුඩා පිරිමි දරුවන් දෙදෙනෙකු අතර ආරවුලක් වේ. අයෙක් තවෙකුකෙගේ පොතේ වචනයක් ලියා ඇත. ගැටුම මෙය මතය. වචනය “එළාර” ය. ගුරුවරයාද එක් අන්තයකය. ගුරුවරයා පවසනුයේ,

“ළමයි එළාර කියන්නේ නරක වචනයක්. ආයේ එහෙම ඒක කියන්න එපා” 

                                                                                                          කියාය. මෙයින් ගුරුවරයාගේ සිංහල පාක්ෂික බව හොඳින්ම පැහැදිලි වේ. අප කවුරුත් දන්නා පරිදි එළාර යනු දමිළ රජ කෙනෙකි. දමිළත්වය එසේ හෙළ දැකීමට මෙම සිංහල ගුරුවරයා කටයුතු කරනුයේ ඇයිද යන්න ගැටලුව වේ. ගුරුවරයා යනු එකෙකි. නමුදු මුළු මහත් සමාජයම නිරුපණය කරන සිංහලයා මෙම ගුරුවරයා තුලින් පිළිඹිඹු වේ. වර්ගිකත්වය හා ජාතිකත්වය යන ගැටලුවට අවසානයේ ප්‍රශ්නාර්ථයක් දැමිය යුතු නොවේද යන්න විමුක්ති ජයසුන්දරයන් මෙයින් නගනු ලබන පැනය වේ. 

ඉන් අනතුරුව මෙම කතාව තවත් වර්ධනීය කරමින් දිගහැරේ. එනම් මෙම ගුරුවරයා තුලට පැනයක් ගෙන එන සිංහල මතාවක්ය. ගැටලුව පුනරුප්පත්තියයි. කුඩා දරුවෙකු කතාව කියයි. ඉපදී ඇත්තේ මියගිය කොටි නායකයෙකු බව පැවසේ. මේ මගේ අම්ම නොවේ, මගේ සහෝදරයා නොවේ යයි පවසයි. මම හැංගිලා හිටියේ මෙහෙම, මම වේඩි තිබ්බේ මෙහෙම, මට වේඩි වැදුනේ මෙහෙම යයි එම කුඩා දරුවා පවසයි.දරුවා සිංහල පවුලකය. මවද සිංහලය. මෙවැනි උච්චතම අවස්ථාවකදී මෙම සිංහල ගුරුතුමාගෙන් පාසලේ විදුහල්පතිවරයා පැනයක් නගයි. 

“පුනරුප්පත්තිය ඇත්ත කියමු. ඒත් L.T.T.E. කාරයෙක් උපදින්න පුලුවන්ද සිංහල පවුලක...?”

                                         නගන ප්‍රශ්නයේ හැටියට මොහු විදුහල්පතිවරයෙක්ද යන පැනය නැවත අපගෙන්ම ඇසීමට සිතේ. මෙය තුල විමුක්ති ජයසුන්දරයන් පැවසීමට උත්සහ දරා ඇත්තේ පුනරුප්පත්තිය පිලිබඳ පැනයක් නොවේ. එයින් එහාට ගිය ආගමික මතවාද, ජාතිකත්වය හා සහයෝගිතාව පිලිබඳ ගැටලුවක්ය. පෙර කී මනඃකල්පිත උදාහරණය මෙයට මනා ලෙස ගලපා ගත හැකිය. මවකට දරුවෙකු උපදී. එම මව හා පියා සිංහල වුවහොත් දරුවා කවරෙක්ද? නමුදු එම මව හා පියා දමිළ වුවහොත්? මුස්ලිම් වුවහොත්? කරුණු තත්ව කෙසේ වුවද සැමටම ඇත්තේ එකම රතු රුධිරය බව ව්‍යංගාර්ථයෙන් පැවසීමට විමුක්ති ජයසුන්දරයන් සමත් වේ.

විමුක්ති ජයසුන්දරයන් තම සිනමාපටය ඔස්සේ ඉතා සාර්ථක ලෙස පුනරුප්පත්තියක් හරහා සමාජය තුල  ඇති ජාතිවාදී මතිමතාන්තර හා අන්තවාදී යයි පවසන මුස්ලිම් ජනයා පිලිබඳවද ප්‍රශ්න කිරීම සිදුකරනු ලබයි. සිංහලයා දෙයක් මුහුණටම කියා ඇසීමට ඇති බියජනකභාවය ද දක්වයි. එලෙසම එය බියජනකභාවය මෙන්ම මනුෂ්‍යත්වය ලෙසද සැලකීමට කරුණු ඇත්තේ එසේ කිරීම තුලින් අනෙකාගේ සිත් රිදවීමට අකමැති වීම යන කරුණ ද තවකෙකුට ගම්‍ය කරගත හැකි බැවිනි. මෙම චිත්‍රපටය තුල ගුරුවරයා රවටා ඡායාරූපයන් රැගෙන යන මාධ්‍යකරුවා තුලින් වර්තමාන සමාජයේ මාධ්‍ය අවභාවිතය පිලිබඳ ඉතා දීර්ඝ විග්‍රහයක් කරයි. සරලවම කිවහොත් මාධ්‍ය තුලින් අනවශ්‍ය කුණු සෙවීම යනුවෙන් නම් කල හැක වේ. එමෙන්ම මෙහිදී ගුරුවරයා රා බෝතලය හා වීදුරුව අතින් ගෙන සිටින රූපරාමුවෙන් පසු රූපය වනුයේ බූරුවෙක් කෑ ගසන රූපරාමුවක් හා ඌරු කොටුවක දර්ශනයකි. මෙය තුලින් වර්තමානයේ පවත්නා ජාතින් අතර අසමගිකත්වය හා මාධ්‍ය භාවිතය ඌරු කොටුවකට සමානකර පෙන්වනු ලබයි.

මෙලෙස දිගහැරෙන සෞන්දර්යාත්මක රූපරාමු අවසානයේ විදුහල්පතිවරයා සාහිත්‍ය ගුරුවරයාට අපූරු කතාවක් පවසයි.

“කාලය, දීපය, දේශය, කුලය, මව. මේවා බලලා ඉපදෙන්නෙ බුදු හාමුදුරුවෝ විතරයි සර්. අපි මොක්කු වෙලා ඉපදෙයිද කියල කවුද දන්නේ.”

           කෙසේ වෙතත් මෙම සහජීවන ගැටලුව තුල එකඟත්වයට ලක්විය නොහැකි සමාජ භේද ගෙනහැර පාමින් මෙම විමුක්තිගේ සෞන්දර්යාත්මක නිමාව අවසාන වේ.

ඉන් අනතුරුව ඇරඹෙනුයේ අශෝක හඳගමයන් අධ්‍යක්ෂණය කරනු ලැබූ “අනෙකා” (The Other) යන චිත්‍රපටයි. ක්‍රමිකව පෙර චිත්‍රපටවලින් කතා කරගෙන ආ ජාතිවාදිත්වය, සහජීවනය ආදී වූ කරුණු වල උච්චතම තත්වයට ගෙනයනු ලබන්නේ හඳගමයන්ය. මෙහි කතා සාරාංශය පහත පරිදිය. කොළඹ උද්ඝෝෂණයක් පැවැත්වේ. මෙය පවත්වනුයේ L.T.T.E. සංවිධානයේ සාමාජිකයන්ගේ පවුල්වල අය විසිනි. ඒ තම පුතා, සැමියා, සහෝදරයා ඉල්ලමින්ය. මෙහිදී යාපනයේ සිට අම්මා කෙනෙකු තම පුතා සොයා පැමිණේ. ඒ අතරතුර කොළඹදී ඇය තම පුතාව දැක ඔහු සොයා යයි. මෙයට ත්‍රීරෝද රථ රියදුරෙකු හා උද්ඝෝෂණයට ආ දමිළ කාන්තාවක් සහය දක්වයි.

‘එකෙක් වෙනුවෙන් අනෙකා’ යන තේමාවෙන් මෙම චිත්‍රපටය දිගහැරෙයි. මෙහිදී වරක් මෙම ත්‍රීරෝද රථ රියදුරා හා දමිළ කාන්තාව මෙම දමිළ මාතාව මහමග තනිකර දමා යන්නේය. නමුදු ස්වල්ප වේලාවක් ඇතුලත දෙදෙනාටම තමා පිලිබඳ වරදකාරී සිතුවිල්ලක් ඇතිව අනෙකා වන මාතාව සොයා පැමිණෙයි. මෙම ත්‍රීරෝද රථකරු සිංහලය. ජාතියකට ජාතියක් අතර හදවතේ පවත්නා වෛරය මෙම තරුණ දමිළ කාන්තාව ඔස්සේ ඉස්මතු කර ගැනීමට අශෝක හඳගමයන් සමත් වේ. එනම් ඇයට සිංහල තේරුනද සිංහල කතා කිරීමට අකමැති බව පවසයි. එය පිළිබඳව විමසන ත්‍රීරෝද රථ රියදුරුට ලැබෙනුයේ අදහාගත නොහැකි ආකාරයේ පිලිතුරක්ය. එනම් එයින් ව්‍යංගාර්ථ වනුයේ,

“මම උඹලගේ ජාතියට වෛර කරනවා”

                                                               වැනි කරුණක්ය.

ත්‍රීරෝද රථ රියදුරාගේ සහයෙන් පොලිස් ස්ථානයකට යන මෙම කාන්තාවන් දෙදෙනාට ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවයේ අකාරුණික තරබාරු හඬට සවන් දීමට සිදුවේ. මෙහිදී තරුණ දමිළ කාන්තාවගේ හැසිරීම ප්‍රශ්නාර්ථකාරීය. එය සංවිධානයන් දෙකක සටන්කාමීන් දෙදෙනෙකු මුහුණට මුහුණ මුණගැසිමක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය. එමෙන්ම රජයේ පොලිස් නිලධාරියාගේ අකාරුණිකත්වයද මොහු විසින් මෙය තුල මනාව ගම්‍ය කර ඇති අතර ප්‍රශ්නයෙන් පිට වෙන වෙන ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු සොයන පොලිස්කරුවෙකු අපට මුණගැසේ. එනම් ප්‍රශ්නය වනුයේ මාතාවගේ දරුවා නැති වීමය. පිළිතුර විය යුත්තේ මාතාව හා දරුවා සොයන ආකාරයක් පිලිබඳ කතිකා කොට ගැනීමයි. නමුදු සිදුවනුයේ අනෙකකි. ඔහු මොවුන්ගේ යටගියාව විමසයි. දෙමළා යනු L.T.T.E. කාරයෙක් පමණක්ම යන කරුණ පොලිස් නිලධාරියාගේ මතය බව සමාජයට ගෙනහැර පායි. එමෙන්ම මෙම තරුණ දමිළ කාන්තාව සටන්කාමී සංවිධානයකට පක්ෂපාතිත්වය දැක්වූ පසුව ශික්ෂණය ලබාගත් කාන්තාවක්ය. ඇගේ පෙර අතීතය අවුස්සා එම සටන්කාමී ජාතිවාදී කාන්තාව මතු කිරීමට ක්‍රියා කරනුයේද නූගත් පොලිස්කාරයාගේ ක්‍රියාව බව පැහැදිලිය. එය සමස්ත ජාතියක නියෝජනයකි.

ඉන් අනතුරුව මෙම සිංහල ත්‍රීරෝද රථකරු රාත්‍රියේ මෙම දෙමල තරුණිය ආමන්ත්‍රණය කරනු ලබයි. එම ඇමතුමට ඇය පිළිතුරු ලබා දේ. ඔහු තුල ඇති සාමකාමී සහජීවනත්වය මෙය තුලින් දක්වයි. අවසානය තුල මොවුන් එක්ව එම නැතිවූ පුතා යන කෙනාගේ ගෙදරට පැමිණේ. නිවැසියන් සිංහලය. එහි සිටින තරුණයාද සිංහලය. මාතාවද සිංහලය. පුතා රජයේ සෙබළෙකි. නමුදු යුද්ධය තුලදී පාදයක් අහිමිව ඇත. දමිළ මාතාව හඬාවැටේ. තම පුත්‍රයා පිළිබඳව වූ ස්නේහය කඳුළු වල දිය කරමින් ඇය හඬයි. පුතුන් අහිමි වූ සිංහල, දමිළ, මුස්ලිම් ඕනෑම මාතාවක ඉතා අසරණ බවත් සියලු මවුවරුන්ගේ හද තුල ඇති වේදනාව එක සමාන බවත් සියුම් ලෙස ප්‍රේක්ෂකයාට ඇඟවීමට හඳගමයන් සමත්කම් දක්වා ඇත. මෙය L.T.T.E හෝ වේවා රජයේ සෙබලෙකු හෝ වේවා වෙනසක් නැත. නැතිවන්නේ අම්මා කෙනෙකුට දරුවෙකු පමණි.

“අම්මා කෙනෙකුට පුතෙක් නැතිවුනාට ඇය කවදාවත් ඉවර වෙන්නේ නැති බලාපොරොත්තුවකින් දැවෙනවා. හැම මොහොතකදීම ඇය ඒ ගින්නෙන් දැවෙනවා.”

              ආත්මාර්ථය පසෙකලා මිනිසත්කම මතු කරගත යුතු බව අපට මතක් කර දීමට මෙය සමත්කම් දක්වයි. අවසානය තුලදී මනුෂ්‍යත්වය බෙදී ඇත්තේ සංස්කෘතිය හා ජාතිකත්වය මතට පමණක් බවත් සහජීවනයට කාලය එළඹ ඇති බවත් එසේ නොවුවහොත් පැවැත්මක් නොමැති බවත් සියුම් ලෙස ප්‍රේක්ෂකයාට අඟවයි. කෙලෙස වුවත් මෙම සහජීවනත්වය උදා කරගැනීමට තවත් කාලයක් ගතවන බව සිංහල ත්‍රීරෝද රථ රියදුරාගේ ස්නේහයේ දුරකථන ඇමතුමට අවසානයේදී දමිළ තරුණිය පිළිතුරු නොදීම තුලින් අඟවනු ලබයි. මෙය දකුණෙන් උතුරට ලැබෙන ප්‍රේම ඇරයුමයි. එය උතුර ප්‍රතික්ෂේප කිරීම තුලින් ජාතීන් අතර සහජීවනත්වය තව බොහෝ ඈත බව පසක් කරවයි.

එස්.එම්.ආර්.ජේ.නානායක්කාර

ජනසන්නිවේදන අධ්‍යන අංශය

කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය

දැන්වීම්කරණය මගින් සමාජයට ඇති කරන බලපෑම.

දැන්වීම්කරණය මගින් සමාජයට ඇති කරන බලපෑම.

       දැන්වීම්කරණය යනු වර්තමාන සන්නිවේදන ක්‍රියාවලිය තුළ අතිශයින් සමාජ බලපෑමක් ඇති කරන පෙළඹවීම්කාරක ක්‍රියාවලියක් ලෙස හඳුන්වාදිය හැකිය. ජනමාධ්‍ය පැවැත්ම තීරණය කරන්නා වූ ද, ආර්ථිකය හසුරුවන්නා වූ ද ප්‍රබල සාධකයක් බවට දැන්වීම්කරණය පත්ව ඇත. මානව අවශ්‍යතා නිර්මාණය කරමින් තම භාණ්ඩ හා නිෂ්පාදන සේවා අලෙවි කිරීම සඳහා පාරිභෝගිකයා පොළඹවන වෙළඳ දැන්වීම් කලාව දැන්වීම්කරණය තුළ වඩාත් සක්‍රීයව ක්‍රියාවට නැංවෙන වත්මන් අවධිය තුළ දැන්වීම්කරණයේ සමාජ බලපෑම හිතකර මෙන්ම අහිතකර තත්ත්වයන් යටතේ හඳුනාගත හැකිය.

       කාර්යබහුල ජීවිත ගත කරන පාරිභෝගික ජනතාව සෑම විටම විසිරුණු මනසකින් යුක්ත වන අතර ඔවුන්ගේ දෛනික මානව අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීම සඳහා භාණ්ඩ හා නිෂ්පාදන සේවා පිළිබඳ දැනුවත්භාවයක් ලැබීමට හා සංසන්දනය කරමින් ප්‍රමිතියෙන් උසස් භාණ්ඩ ලබා ගැනීම සඳහා දැන්වීම්කරණය වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් වේ. එමෙන්ම සමාජය තුළ නව මතවාද, දර්ශනයන් ඇති කරමින් නව චින්තන රටාවන් ඇති කිරීමද දැන්වීම්කරණයේ හිතකර සමාජ බලපෑමක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය. විශේෂයෙන් සෞඛ්‍යමය ගැටලු, සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ආදිය ජනගත කිරීමේ දී නව මතවාද හා දර්ශනයන් සමාජගත කිරීමට දැන්වීම්කරණය වඩාත් සාර්ථක ලෙස භාවිත කළ හැකිය. මහජන සේවා පණිවිඩ සන්නිවේදනය කිරීමේ දී එකවර සමස්ත සමාජයට ආමන්ත්‍රණය කරමින් බලපෑම් කිරීමට දැන්වීම්කරණයට පවතින ශක්‍යතාවය සුවිශේෂී වේ.

       දැන්වීම්කරණය පිළිබඳ බොහෝ අය දරන මතය වන්නේ ඒ ඔස්සේ වැඩි වශයෙන් සමාජ අහිතකර බලපෑම් උද්ගත වන බවයි. කෙසේ වෙතත් වෙළඳපොල තරඟකාරිත්වය මත වෙළඳ දැන්වීම් ඔස්සේ වැරදි මත සමාජයේ ස්ථාපිත කිරීම හා ව්‍යාප්ත කිරීම සමාජයීය මෙන්ම සංස්කෘතික වශයෙන් ද බලපෑම් කරන කරුණකි. විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන් යොදා ගනිමින් ඉලක්ක කරගෙන වැරදි මතවාද සමාජගත කිරීම ඔස්සේ දරුවන් සමාජානුයෝජනය වීමේ දී එය ප්‍රබල ගැටලුවක් බවට පත් වේ.

     එමෙන්ම තරඟකාරී වෙළඳ දැන්වීම්කරණය තුළ අසත්‍ය තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීමත් ඒ ඔස්සේ පාරිභෝගිකයා මෝහනයට හා මුළාවට පත් කිරීමත් දැන්වීම්කරණය ඔස්සේ ඇතිවන අහිතකර සමාජ බලපෑමක් ලෙස පෙන්වාදිය හැකිය. දැන්වීම්කරණය මත යැපෙන පාරිභෝගික සංස්කෘතියක් ඇති කරමින් ජනප්‍රිය සංස්කෘතියට ජනතාව යොමු කරවීමට දැන්වීම්කරණය හේතු වී ඇත. විශේෂයෙන්ම වැදගත් නොවූ මානව අවශ්‍යතා එකින් එක නිර්මාණය කරමින් එම අවශ්‍යතා සඳහා ජනතාව අනවශ්‍ය ආකාරයෙන් පෙළඹවීම වෙළඳ දැන්වීම්කරණයේ ප්‍රධානතම සමාජ බලපෑමක් ලෙස හඳුන්වාදිය හැකිය.

       පවතින සමාජ සදාචාරයට හා සංස්කෘතියට එරෙහිවන නව ජීවන රටාවන් හා සමාජ චර්යාවන් ඇති කරවීමට වෙළඳ දැන්වීම්කරණය බලපෑම් කරයි. ක්ෂණික ආහාර රටාවන් ඇති කිරීම, ජනප්‍රිය සංස්කෘතියට හැඩගැස්වීම, විරෝධාකල්ප චින්තනයන් ඇති කිරීම වැනි චර්යාත්මක වෙනස්වීම් එම බලපෑම් අතර වේ.

         දැන්වීම්කරණයේ සමාජ බලපෑම් වැඩි වශයෙන් දරුවන් හා තරුණ පිරිස් ඉලක්ක කර ගනී. ලිංගිකත්වය, බිය, ආරක්ෂාව, ආදරය, රාගය වැනි මනෝ විද්‍යාත්මක සාධක ඔස්සේ හැඟීම් වලට හදවතට ආමන්ත්‍රණය කරමින් පාරිභෝගිකයා පොළඹවා ගැනීමට දැන්වීම්කරණය ඔස්සේ කටයුතු කරයි.

         දැන්වීම්කරණයේ සමාජ බලපෑම් අඩු වැඩි වශයෙන් හිතකර මෙන්ම අහිතකර තත්ත්වයන්ගෙන් බලපෑම් කරන අතර එය යම්තාක් දුරට හෝ නියාමනය කිරීම සඳහා පියවර ගැනීම අතිශය වැදගත් වේ. විශේෂයෙන් දැන්වීම් කරණය සඳහා වූ නීතිමය රෙගුලාසි පද්ධතියක් හෝ ආචාරධර්ම පද්ධතියක් ඇති කිරීම ඊට සුදුසුම පියවරයි. වර්තමානය වන විට ද ඒ ඒ රටවලට ආවේණිකව ගොඩනගා ගත් දැන්වීම්කරණ ආචාරධර්ම හා නීතිමය ලියවිලි පැවතිය ද ඒවා ක්‍රමානුකූලව ක්‍රියාවට නැංවීම සඳහා බලගන්වා නොමැති වීම තුළ දැන්වීම්කරණයේ අහිතකර සමාජ බලපෑම් වර්ධනය වී ඇති බව පැහැදිලි වේ. කෙසේ වෙතත් සන්නිවේදන ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලියක් ලෙස දැන්වීම්කරණය මානව අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් බවත් එය භාවිත කිරීමේ ක්‍රමවේදය තුළ හා භාවිත කරන පුද්ගලයන් අනුව එහි බලපෑම් ස්වභාවය වෙනස්වන බවත් ප්‍රධාන වශයෙන් හඳුනාගත හැකිය.

රිෂිත ජනිත් නානායක්කාර

ජනසන්නිවේදන අධ්‍යන අංශය

කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය